تأثیر اعتقادات فلسفی ابن‌سینا بر غزالی در تجرد نفس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

غزالی در دوره‌ای از تاریخ فکر و اندیشۀ اسلامی زندگی می‌کند که بسیاری از متفکران در رویکرد کلامی خود، داد و ستد‌های گونه‌گونی با فلسفه به نمایش می‌گذارند. در این ایام بیشتر متکلمان با بهره‌گیری از واژگان، مفاهیم و برخی روش‌های فلسفی تلاش می‌کنند پندار و باور‌های کلامی خویش را به کرسی اثبات نشانند؛ اما از آن‌سو هم توجه دارند در اخذ مبانی تا سرحد امکان، فاصلۀ خود را با فلسفه حفظ کنند. غزالی نیز همچون معاصران خویش همین رفتار را از خود نشان می‌دهد. او بر خلاف اشعریان پیش از خود که اعتقادی به تجرد روح ندارند، به تجرد نفس باورمند است. در گام نخست این پژوهش نشان داده شده است که فلاسفه و متکلمان اشعری پیش از غزالی، چه باوری نسبت به تجرد روح و نفس داشتند و برای این پندار خویش چه ادبیات و استدلال‌هایی را اقامه می‌نمودند و در ادامه از این‌همانی مفاهیم و روش‌شناسی به کار گرفته شده از سوی غزالی با فلاسفه‌ای چون ابن سینا و فارابی، سخن گفته‌ شده است تا نشان داده شود غزالی تا چه اندازه در اعتقاد‌ورزی به تجرد نفس،‌ مرهون فلاسفۀ پیش از خود است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Influence of Ibn Sina's Philosophical Believes on Al-Ghazali's Notion of Incorporeity

چکیده [English]

Al-Ghazali lived in an era of Islamic thought and history in which many thinkers exchanged various philosophical perspectives in their kalami approaches. In those days, many thinkers attempted to establish their kalami arguments and thoughts by applying words, concepts, and methods from philosophy; nevertheless, in establishing the bases of their arguments they endeavored to maintain their distance from philosophy as much as possible. Al-Ghazali also shared the same demeanor as his contemporaries. Unlike former Asharites who did not believe in incorporeity, he believed in the concept. This study is an attempt to first demonstrate how Ashari thinkers and philosophers who lived before Al-Ghazali believed in incorporeity and what were their ways of thinking. Second, Al-Ghazali's methodology and identical conceptions with philosophers such as Ibn Sina and Al-Farabi are presented to show how Al-Ghazali was indebted to previous philosophers in his believing in incorporeity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Al-Ghazali
  • incorporeity
  • Ashari
  • ontological arguments of incorporeity