«کثرت‌گراییِ ارزشی» در نقدِ اخلاقیِ هنر: جستاری نقّادانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه هنر، گروه فلسفه‌ی هنر

چکیده

مسأله‌یِ معیارِ داوری در نقدِ اخلاقیِ هنر از سرنوشت‌سازترین مسائل در این وادی است، یعنی این مسأله که کدام دسته از ارزش‌ها معیارِ داوری در بابِ آثارِ هنری اند و ارزشِ نهاییِ آن‌ها را تعیین می‌کنند. در این میان، یکی از متأخّرترین رویکردها «کثرت‌گراییِ ارزشی» است، که در عرضِ سه رویکردِ عمده‌یِ دیگر، یعنی «اصالتِ اخلاق»، «اصالتِ زیبایی‌شناسی»، و «خودآیینی‌گرایی»، پیشنهادی متفاوت عرضه می‌دارد، و آن این که ترکیبی از ارزش‌ها (از جمله ارزش‌هایِ اخلاقی و زیبایی‌شناختی) معیارِ داوریِ نهایی در بابِ هنر اند. یکی از شاخص‌ترین نمایندگانِ «کثرت‌گراییِ ارزشی» در نقدِ اخلاقیِ هنر بریس گات است. او، در دفاع از رهیافتِ خاصّ‌ِ خود نسبت به نقدِ اخلاقیِ هنر، «کثرت‌گراییِ ارزشی» پیشه می‌کند. امّا به نظر می‌رسد که «کثرت‌گراییِ ارزشی»، دست‌کم بر طبقِ روایتِ او، با مسائلی مواجه است که پذیرشِ آن را ناموجّه می‌سازند. «کثرت‌گرا» یا باید بپذیرد که تصمیم‌گیریِ نهایی در بابِ ارزشِ هنر به شمّ و ذوقِ داور احاله می‌شود، یا باید تصدیق کند که رویکردش بالمآل به یکی از سه رویکردِ عمده‌یِ دیگر فروکاسته می‌شود، و یا این که معیارِ تازه‌ای در کار بیاورد که هر دو دسته ارزشِ زیبایی‌شناختی و اخلاقی بالمآل قابلِ‌تبدیل به آن باشند. روشن است که، در حالتِ اوّل، نقد به معنایِ عملی نظام‌مند منتفی خواهد بود و، در حالتِ دوم و سوم، «کثرت‌گراییِ ارزشی» معنایِ محصّلی نخواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

“Value Pluralism” in Ethical Criticism of Art: a Critical Essay

نویسنده [English]

  • Mohsen Karami
چکیده [English]

The problem of the standard of judging in ethical criticism of art is one of the most decisive problems in this arena, the problem that which one of the set of values is the standard of judging artworks. Now, one of the most recent attitudes is Value Pluralism, which beside of the three other main attitudes, Moralism, Aestheticism, and Autonomism, provides a deferent presentation, namely a combination of values (including ethical and aesthetic ones) is ultimately the standard of judging art. A prominent representative of Value Pluralism in ethical criticism of art is Berys Gaut. In defending his characteristic approach to ethical criticism of art, he takes Value Pluralism. However, it seems that Value Pluralism, at least according to Guat, comes to grips with the problems make it unjustifiable. The Pluralist either must accept that the ultimate decision on value of art will reduce to the taste of judger, must acknowledge that his attitude will ultimately reduce to the three other main ones, or must present a new standard to which the both aesthetic and ethical values are interchangeable. It is clear that in the first case criticism in the sense of a systematic action will be canceled, and in the second and third cases Value Pluralism will have no realizable sense.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aesthetic values
  • Ethical criticism of art
  • Ethical values
  • Value Pluralism