دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 مقالات آماده انتشار 2025 07 27 Examining the opinion of Allameh Tabatabai and Sabzevari about the content of suspicion with an emphasis on Seyyed Jalaluddin Ashtiani's criticisms of them. بررسی نظر علامه طباطبایی و سبزواری در مورد تشکیک ماهوی با تأکید بر نقدهای سید‌جلال‌الدین آشتیانی بر ایشان 727580 10.30470/phm.2025.2049821.2628 FA سید محمد امین درخشانی دانشجو مهدی ازادپرور عضو هیئت علمی جامعه المصطفی Journal Article 2025 01 04 Essential doubt has been a challenging issue in Islamic philosophy. Avicenna rejected essential doubt and Sheikh Ishraq proved it. Although Mulla Sadra believed in the originality of existence, his words about essential doubt are initially inconsistent. Mulla Sadra's followers have also spoken differently on this issue. Although Sabzevari accepted the doubt in essence, he considered the abstract individual of essence to be an intrusive existence. Allama Tabataba'i considered the evidence to prove the doubt in essence insufficient and stated that this evidence only proves the stronger existence of the effect in relation to the cause. Ashtiani first says that Mulla Sadra's statements are not inconsistent and that he believed in doubt in essence in all cases. Secondly, this doubt in essence is a consequence of doubt in existence and Ashraf's argument of possibility proves without any problems the existence of abstract individuals for the specific essence. Thirdly, the abstract individual is the individual in essence for the essence, not an intrusive existence for it. In this article, we conclude through an analytical and descriptive method that the carrying of truth and subtlety is not specific to the superior existence of the effect in relation to the cause, and that the rational existence of a specific nature is both the specific existence of that nature and, since it possesses all the perfections of that nature in a supreme manner, it is an example of the carrying of truth and subtlety. تشکیک ماهوی از مسائل چالش‌برانگیز در فلسفه اسلامی بوده است. ابن‌سینا تشکیک ماهوی را رد نموده است و شیخ اشراق آن را اثبات نموده است. ملاصدرا اگرچه به اصالت وجود قائل شده، اما کلمات او در درباره تشکیک ماهوی در نگاه ابتدائی ناسازگار است. تابعین ملاصدرا نیز در این‌باره مختلف سخن گفته‌اند. سبزواری اگرچه تشکیک در ماهیت را پذیرفته است، اما فرد مجرد ماهیت را وجود تطفلی دانسته است. علامه طباطبایی ادله اثبات تشکیک در ماهیت را ناکافی دانسته و بیان کرده اند که این ادله فقط وجود قوی‌تر معلول نزد علت را ثابت می‌کند. آشتیانی اولا می‌گوید عبارات ملاصدرا ناسازگاری ندارد و او در همه موارد قائل به تشکیک در ماهیت بوده است. ثانیا این تشکیک در ماهیت به تبع تشکیک در وجود است و برهان امکان اشرف بدون اشکال وجود افراد مجرد را برای ماهیت نوعیه اثبات می‌کند. ثالثا فرد مجرد، فرد بالذات برای ماهیت است، نه وجود تطفلی برای آن. در این مقاله با روش تحلیلی و توصیفی به این نتیجه می‌رسیم که حمل‌حقیقت‌ و رقیقت به وجود برتر معلول نزد علت اختصاص ندارد و وجود عقلانی از یک ماهیت نوعیه هم وجود خاص آن ماهیت است و هم چون تمام کمالات آن ماهیت را به نحو اعلی دارد، مصداق حمل‌حقیقت‌ ورقیقت است.