دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 Rich and poor in the view of Ibn Sina, Suhrawardi and Mulla Sadra بررسی مفاهیم «غنی» و «فقیر» از منظر ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا 7 20 19555 FA Journal Article 2016 04 29 Rich and poor are the two terms of theological, mystical and religious, discussed by muslim philosophers, following the theologians and mystics. Absolute Rich in the view of Ibn Sina and Suhrawardi, is someone who is not in need of anything in his essence, acts and qualities, and also all creatures need him. Absolute Rich in the view of Suhrawardi; Like Ibn Sina; is the same of true king and by this way he argues to the unity of It. He makes Absolute Rich the same as Light of lights on the basis of his illuminationist theosophy. Mulla sadra also defines rich and poor on the basis of principality of existence. In the transcendental philosophical thought, by the analysis of the principle of causality and based on the principality of existence, this result is concluded that all things at the root of their existence are essentially poor and dependent to the Origin of the universe. The “effect”, which is considered all that is not God, in its existence is indiscriminately needy to its true Cause; meaning that other than dependency to the essence of God, no other truth is imagined for it. Since according to the principality of existence, in the outside world there is no other than Existence, all creatures are destitute to a true reason which is unique to the independent essence of Uniqueness. They have no existence separate from their reason and are entirely relevance and belonging to His Right, which is expressed using phrases such as absolute poverty of existence in itself, existential poverty and copulative existence. Therefore, just as mentioned in the word of God, poverty is an intrinsic property of creations, and wealth is unique to God. اصطلاح «فقیر» و «غنی» نخستین‌بار در مباحث دینی، کلامی و عرفانی مطرح شد. پس از آن برخی فلاسفۀ مسلمان نیز این عناوین را در فلسفه وارد کرده، به تحلیل آن‌ها پرداخته‌اند. «غنی مطلق» از نظر ابن‌سینا و سهروردی موجودی است که در ذات، افعال و صفاتش به هیچ چیز نیازمند نباشد و هیچ موجودی نیز مستغنی از او نگردد. سهروردی «غنی مطلق» را همانند بوعلی مساوق مَلِک حقیقی دانسته است و از همین طریق دربارۀ وحدانیت او استدلال می‌کند و در نهایت مطابق مبنای حکمت اشراقی خود، مصداق واقعی «غنی مطلق» را همان «نورالانوار» می‌داند. ملاصدرا نیز «غنی» و «فقیر» را بر مبنای اصالت وجود تعریف و تبیین می‌کند. بدین ترتیب «فقیر» در اصل وجودش نیازمند به «غنی مطلق» است. او با تحلیل اصل علیت و براساس اصالت وجود، به این نتیجه می‌رسد که تمام موجودات امکانی در اصل هستی خود به منشا هستی، عین فقر و وابستگی‌اند. معلول که ماسوی‌الله را شامل می‌شود، در هستی خود یکسره به علت حقیقی‌اش محتاج است؛ یعنی مجموعۀ ممکنات جز وابستگی به ذات «غنی» و مستقل مطلق، حقیقت دیگری ندارند. این نوع وابستگی در حکمت متعالیه با تعابیری چون فقر ذاتی و فقر وجودی بیان می‌شود. بنابراین همان‌گونه که در کلام خداوند متعال نیز اشاره شده است، فقر از خواص ذاتی مخلوقات و غنا منحصر در ذات احدیت است.

https://phm.znu.ac.ir/article_19555_c3f400862abb2668f9c0cbe39cbb2469.pdf

دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 The Relationship between Imagination and Will in the Philosophy of Mulla Sadra رابطۀ خیال و اراده در فلسفۀ ملاصدرا 21 39 19556 FA Journal Article 2016 04 29 As one of the most important conceptual tools for human beings, imagination plays an important role in mans’ behavior and his felicity. The present paper aims to explain the nature of imagination and the will, discussing how to relate imagination and the will in the human soul (ego, self). Analyzing and inferring Sadarian texts is the method used in this paper. Imagination, as the mediator between emotion and reasoning (ratiocination) is responsible for preserving, restoring, and fabricating (composing) the mental images. Will, as the desire, intention, and purpose in individuals, suitability to do or leave an action, is affected by the mind (reason, wisdom) or opinion (assumption). Will, like knowledge, is absolutely intentional; that is, it should belong to something or issue (wish). Imagination or mental image is a template and framework for intentional aspect in the will, thus explaining the relationship between imagination and the will. Imagination of an act, acknowledging its usefulness, enthusiasm to do that act, determination, and the act are the stages of the formation of a voluntary act. Mulla Sadra is one of the few philosophers who successfully highlighted the issue of imagination and its relation to the will, proposing novel perspectives in this regard. خیال به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای ادراکی انسان، نقش موثری در رفتار انسان‌ها و سعادت آن‌ها دارد. مقالۀ حاضر با هدف تبیین ماهیت خیال، ماهیت اراده و چگونگی ارتباط خیال و اراده در نفس انسان تدوین گردیده است. روش مورد استفاده در این مقاله تحلیل متون صدرایی و استنتاج بوده است. خیال واسطۀ بین احساس و تعقل است و وظیفۀ حفظ، بازسازی و جعل (انشا) صور ذهنی را برعهده دارد. اراده به عنوان میل، خواست و قصد در افراد، اقتضای گزینش فعل و یا ترک آن تحت تأثیر عقل یا گمان است. اراده مانند علم وجه التفاتی دارد؛ یعنی باید به چیزی یا موضوعی تعلق گیرد.(مراد) تصور یا صورت خیالی، قالب و چهارچوب وجه التفاتی در اراده است. لذا تبیین کنندۀ رابطۀ خیال و اراده است. تصور فعل، تصدیق به فایده آن، شوق انجام فعل و اراده و عمل مراحل شکل‌گیری فعل ارادی‌اند. ملا‌صدرا از معدود فیلسوفانی است که در تلاشی موفق بحث خیال و رابطه‌اش با اراده را مورد توجه قرار داده و نکات بدیعی را در این حوزه طرح نموده است.

https://phm.znu.ac.ir/article_19556_adbdb0d28dc3e22ed8ea0cd1f10228d0.pdf

دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 The Evolution of the Soul in the Light of Moral Teachings with an Emphasis on Mulla Sadra's Perspectives تکامل و صیرورت نفس در پرتو تخلق به آموزه‌های اخلاقی با تکیه بر آراء صدرالمتألهین شیرازی 41 72 19557 FA Journal Article 2016 04 29 The theory of the influence of "practical philosophy and ethics" in the evolution of the soul, not only announces its supreme importance in going "beyond intellectual abstraction" in Sadra's philosophy, but also heralds a connection between these two concepts in his perspective. This article focuses on the philosophical contemplations of Mulla Sadra, and some of the concepts introduced by him (including corporeality of the soul in origination, substantial movement, levels of the soul, unity of intelligence and intelligible) – which in turn has a great importance in introducing and understanding the abstraction of the soul. According to Sadra, obliging to practical philosophy along with theoretical philosophy, are as wings to help mankind attain a level beyond intellectual abstraction, helping him in the path towards the divine and making him the book of divine transcendence. Mulla Sadra believes that both kinds of philosophy are equally significant: whereas theoretical philosophy is superior to practical philosophy in his book, Mulla Sadra regards theoretical and practical philosophy as complementary, in the sense that their combination leads to mankind's eternal felicity as well as the soul's resemblance to God. On the other hand, Mulla Sadra believes that "God has created mankind similar to Himself in nature, attribute, and deed." Thus we may conclude that to him adaptation of the soul to the acquired conceptions as well as moral purgation will result in an evolution of the soul beyond intellectual abstraction. انگارۀ تاثیر «حکمت عملی و اخلاق» در تکامل نفس، علاوه از اهمیَت فوق العاده‌اش در نیل به «مرتبه فوق تجرد عقلی» در حکمت ملاصدرا، از ترابط میان این دو رهیافت نزد وی خبر می‌دهد. توجَه به اندیشه‌های فلسفی صدرالمتألهین شیرازی هم‌چون «جسمانیة الحدوث بودن نفس، حرکت جوهری، تشکیک مراتب نفس و اتحاد عاقل به معقول»، که نقطه عزیمت پژوهش حاضر و مدخل آن نیز بشمار می‌روند، تاثیر بسزایی در طرح، درک و چگونگی تجرد نفس از ماهیت و فوق تجرد عقلی دارد. هم‌چنین در نظرگاه وی، التزام به حکمت عملی در کنار حکمت نظری، به‌منزلۀ بال‌هایی برای عروج انسان تا مرتبه فوق تجرد هستند که وی را در مسیر قدس حقیقی و اتصال به عالم علوی همراهی نموده و او را کتاب علوی الهی می‌نمایند. از منظر ملاصدرا هر دو قسم حکمت دارای نتیجه واحدی هستند، بدین بیان که علیرغم برتری حکمت نظری بر حکمت عملی نزد وی، ملاصدرا غایت حکمت عملی را همان هدف از حکمت نظری، بلکه مکمل آن بر شمرده و آن ‌را « سعادت انسان در دارین و تشبّه نفس به الله » معرفی می‌نماید. پس اگر سخن ملاصدرا مبنی بر تشبّه نفس به الله در جریان تهذیب اخلاقی دینی را با سخن دیگر وی مبنی بر اینکه «خداوند انسان را در ذات و صفات و افعال بر مثال خود آفریده است» - که این سخن مبتنی بر تشبّه ساختار وجودی انسان به حق متعال می‌باشد - جمع نماییم، می‌توان بیان کرد که از نظر وی التزام نفس بر علوم و ادراکات مکتسبه و نیز تهذیب اخلاقی، مسبب ترقَی نفس به مرتبه فوق تجرد عقلی می گردد.

https://phm.znu.ac.ir/article_19557_7da995c4475a937dfdd1dbc776850f36.pdf

دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 The Problem of Awareness, Struggle between Aristotle an Deriver مسأله معرفت، جدال ارسطو و درایور 73 95 19558 FA Journal Article 2016 04 29 Aristotelian ethics is closely connected to the concept of virtue. In order to obtain virtuous qualities in the Aristotelian tradition, the person needs to act with a full awareness towards the circumstances. From Aristotle’s point of view, awareness is the key ingredient for virtue. After Aristotle, some interpreters of Nicomachean ethics as well as some contemporary Aristotelians often emphasized the importance of such an awareness. In the tradition of philosophical ethics in the Islamic world, this factor has also been emphasized. Julia Driver, however, rejects awareness as a necessary ingredient for virtue, believing that a great emphasis by Aristotle on rationalism and awareness limits the scope of virtues and numbers of virtuous people. She believes that although awareness is important, it is not necessary because sometimes things which the agent does not see or know are as important as the awareness for endowing the action with virtue. As examples, she brings up some virtues with no awareness in them, while the agent for attributing to be virtuous needs to act ignorantly about them. Because of the element of ignorance in these virtues, Driver calls them virtues of ignorance and regards modesty as the most important instance of such virtues. Authors of this essay investigate Driver's criticism on Aristotelian understanding. اخلاق ارسطویی پیوندی نزدیک با مفهوم فضیلت دارد. در سنت ارسطویی فاعل اخلاقی برای اتصاف به فضیلت، لازم است با معرفت کامل نسبت به شرایط عمل کند. از نظر ارسطو معرفت جزء سازنده و ضروری یک فضیلت محسوب می‌شود. پس از وی برخی از شارحان اخلاق نیکوماخوس در غرب و نیز ارسطوییان معاصر پیوسته بر مؤلفه معرفت کامل تأکید کرده‌اند. در سنت اخلاق فلسفی در جهان اسلام نیز، همواره توجه به معرفت برای اتصاف به فضایل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. جولیا درایور این مؤلفۀ اساسی ِ فضیلت از نگاه ارسطو را زیر سؤال ‌برده، معتقد است تأکید افراطی ارسطو بر عقلانیت و معرفت، دامنۀ فضائل و نیز تعداد افراد فضیلتمند را محدود می‌کند. وی بر این باور است که علی‌رغم این‌که معرفت برای فضیلت مهم است، اما ضروری نیست؛ زیرا گاهی آنچه فاعل نمی‌بیند و درک نمی‌کند نیز، به اندازۀ معرفت در اتصاف فعل به فضیلت مهم است. وی برای اثبات دیدگاه خود فضایلی را مطرح می‌کند که در آن‌ها وجود معرفت برای فاعل ضرورت ندارد و حتی فراتر از آن، گاهی فاعل برای فضیلت‌مند بودن لازم است از روی غفلت و ناآگاهی عمل کند. درایور به دلیل وجود عنصر غفلت در این فضائل، آن‌ها را فضائل مبتنی بر غفلت نامیده و تواضع را به عنوان مهم‌ترین نمونه برای این فضایل، مبنای استدلال خود قرار می‌دهد. نگارندگان در این مقاله کوشیده‌اند انتقادات درایور بر فهم ارسطویی از فضیلت را طرح کرده، مدعای او مبنی بر وجود چنین فضائلی را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند.

https://phm.znu.ac.ir/article_19558_871ee402e7a9a1cc25c02e0e0b1bb08c.pdf

دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 Kuhn’s Externalistic Attitude toward History of Science رویکرد برون‌گرایانة تامس کوهن به تاریخ علم 97 133 19559 FA Journal Article 2016 04 29 Internalism has been the dominant attitude in the historiography until mid-20th century. According to this approach, the task of historiographer is to report an intellectual history for scientific theories and depicting that history of science is the history of accumulation of personal discoveries and inventions. The works of Kuhn, however, make a revolutionary turn in the historiography. Under the influence of historians like Butterfield and Koyré, Kuhn investigates science as a social institution and on this ground presents history of science as a history of separation of totality of paradigms. Kuhn believes that literature in history contains a positivistic philosophy and emphasizes the revising of this literature by a new historic attitude. Kuhn’s critics recognize some relativist and antirational elements in his attitude. This article will examine some of the main problems in the basic elements of Kuhn’s points of view. در نگارش تاریخ علم تا نیمة دوم قرن بیستم رویکردی درون‌گرایانه غلبه داشت. بر اساس این رویکرد وظیفة مورخ این است که تاریخ عقلانی نظریه‌ها را بنویسد و نشان دهد که تاریخ علم، تاریخ انباشت یافته‌ها و ابداعات فردی است. با انتشار آثار کوهن تحولی انقلابی در تاریخ‌نویسی ایجاد شد. او تحت تأثیر مورخینی مانند کوایره و باترفیلد علم را به عنوان نهادی جمعی مورد مطالعه قرار داد و بر این اساس تاریخ علم را تاریخ گسست‌ بین کلیت‌های پارادایمی معرفی کرد. وی متون تاریخی و درسی متداول را متضمن فلسفه‌ای پوزیتیویستی می‌دانست و بر بازنویسی این متون بر پایة‌ رویکرد تاریخی جدید تأکید داشت. منتقدین کوهن نیز به نوبة خود رویکرد او را متضمن عناصری نسبی‌گرایانه و ضدعقلانی دانسته‌اند. مشکل اصلی این است که کوهن به منطق بین پارادایمی باور ندارد و بحث از علل طرح یک نظریه را جایگزین بحث از دلایل می کند.

https://phm.znu.ac.ir/article_19559_ea453a688414b3324691055fc4ad8767.pdf

دانشگاه زنجان تأملات فلسفی 2228-5253 3 11 2013 11 22 An investigation of the Concept of Nothingness in the Philosophies of Heidegger and Nishida بررسی مفهوم عدم در فلسفۀ هایدگر و نیشیدا 135 161 19560 FA Journal Article 2016 04 29 The subject of this paper is an investigation of the concept of nothingness in Heidegger and Nishida's philosophies. Heidegger discusses the concept of nothingness in his famous book What Is Metaphysics. He points out that not only nothingness is not from negation, but also it is earlier than the latter. According to Heidegger, nothingness is related to Dasein's existentials. Nothingness comes from anxiety, and then when all entities fall into a whole, it becomes clear. Nishida also addresses the concept of nothingness in his philosophy. According to him, nothingness is a mystical situation. He believes that nothingness is the foundation of everything. Nothingness is a concrete meaning, but it is beyond any other entity. This article compares the main arguments in these two philosophers' perspectives. موضوع این مقاله بررسی مفهوم عدم در تفکر هایدگر و نیشیدا است. هایدگر، که میراث‌دار فلسفۀ غرب است، در کتاب متافیزیک چیست به نحو بنیادین به مسئلۀ عدم می‌پردازد. به عقیدۀ او مفهوم عدم نه تنها از مفهوم نفی شدگی ناشی نمی‌شود؛ بلکه آغازین‌تر از آن است. عدم در تفکر هایدگر ربطی وثیق به خصلت‌های وجودی، یا آنچه هایدگر آن را اگزیستانسیال‌های دازاین می‌نامد، دارد. عدم هایدگری از طریق ترس-آگاهی آشکار می‌گردد و طی آن در جریان فروغلتیدن همه موجودات در یک کلیت، دازاین خود را تنها در مهی هولناک می‌یابد. بر این اساس پرسش از عدم به اندازه پرسش از هستی اهمیت دارد. نیشیدا نیز، که میراث‌دار سنت بودیسم است، مسئلۀ عدم را در کانون توجه قرار می‌دهد. عدمِ نیشیدایی تا حد زیادی رنگ و بوی عرفانی-بودیستی دارد. به عقیدۀ او عدم بنیاد همه چیز است. عدم نیشیدایی وجهی انضمامی و این جهانی دارد، اما در عین حال ورای موجودات است. عدم از این لحاظ تعین‌بخش هستی است. در این نوشتار با تحلیل مواردی چون ترس-آگاهی و در-جهان-هستن در فلسفه هایدگر و تجربه محض، سونیاتا و مکان عدم در تفکر نیشیدا، به مقایسه مفهوم عدم در این دو فیلسوف پرداخته ایم.

https://phm.znu.ac.ir/article_19560_8ce13ccd4a1b7b88606ba6a8dd415458.pdf