بررسی نسبت اخلاق و روایت با تأکید بر آرای پل ریکور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه فلسفه اخلاق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

10.30470/phm.2019.100431.1546

چکیده

این مقاله می‌کوشد به تأمل در مورد نسبت اخلاق و روایت با تأکید بر آرای پل ریکور، فیلسوف بزرگ فرانسوی بپردازد. به این منظور پس از نگاهی اجمالی به مفهوم و نظریه‌های روایت و طرح پیشینه موضوع در مورد نسبت اخلاق و روایت، به سراغ نسبت روایت و اخلاق در آرای ریکور می‌رود. به این منظور پس ارائه برداشت ریکور از روایت، کلیات آرای اخلاقی وی را مورد بررسی قرار می‌دهد و می‌کوشد روشن سازد که آرای اخلاقی وی در گسترۀ اخلاق هنجاری چه جایگاهی دارد. در نهایت مهم‌ترین نسبت‌هایی که بین روایت و اخلاق در آرای ریکور برقرار هستند را شرح می‌دهد. نتیجه اینکه تمام ابعاد نظرات ریکور در زمینه اخلاق در ذیل نسبت آن با روایت نمی‌گنجد، اما نقش روایت در تکوین و انتقال اخلاق بسیار مهم است. از جمله اینکه روایت بنیان «خویشتن» بوده، موجب می‌شود بتوان «دیگری» را در زندگی «خویشتن» دخالت داد و حضور دیگری، خود سرآغاز اخلاق است. همچنین روایت شیوۀ انتساب کنش و لذا پذیرش مسئولیت اخلاقی است. اهمیت دیگر روایت برای اخلاق این است که محمل تخیل و در نتیجه تخیل اخلاقی است. در نهایت اینکه روایت نقش مهمی در پرورش حکمت عملی دارد چراکه فرصتی را برای تفکر در موقعیت پدید می‌آورد و همچنین امکان آموزش و انتقال اصول اخلاقی را فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between Narrative and Ethics with an Emphasis on Paul Ricoeur’s Views

نویسنده [English]

  • Abolfazl Tavakoli Shandiz
Department of Philosophy, Faculty of Theology, University of Qom, Qom, Iran
چکیده [English]

This paper tries to reflect on the relationship between ethics and narrative, i.e. "narrative ethics", emphasizing the ideas of a great contemporary French philosopher, Paul Ricoeur. For this purpose, after a review of literature regarding narrative and narratology, and then “ethics and narrative”, investigates the relationship between these two from viewpoint of Ricoeur. To do this, his conception of narrative is discussed. Then by introducing the generalities of his moral theory, Ricoeur’s ideas are compared with some major theories of normative ethics. Finally, it is tried to elaborate the ethical aspects of narrative in his writings. It is concluded that, despite the fact that the concept of "narrative ethics" cannot encompass all aspects of Ricoeur's views on ethics, it is, in some respects, of great importance to his ethical views. These include: narrative as the foundation of self; the means of involving "the other" in our life; as a method of attribution of action; as a means of imagination; a poetic mediator between "is" and "ought"; and, finally, the importance of narrative to deepen the virtue ethics, the cultivation of practical wisdom, as well as learning moral principles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Narrative ethics
  • Paul Ricoeur
  • narrative identity
  • Virtue Ethics
  • deontological ethics