بررسی شأن معرفتی حافظه از دیدگاه متیو فرایس و علامه محمد حسین طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سکینه ابوعلی 1
زهرا خزاعی 2
مرضیه صادقی 3
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 استاد گروه فلسفه و کلام، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشیار. گروه فلسفه و کلام. دانشگاه قم. قم. ایران.
10.30470/phm.2022.556426.2236
چکیده
ادراک حسی، عقل، گواهی و درون‌نگری از منابع بنیادین باور هستند. اینکه حافظه از منابع اساسی باور باشد، بسیار مورد بحث قرار گرفته است. این نوشتار بر آن است تا با رویکردی تحلیلی به تطبیق دیدگاه فرایس و علامه‌طباطبایی دربارۀ شأن معرفتی حافظه بپردازد. این جستار تلاش می‌کند تا به پرسش‌های مطرح شده که آیا حافظه از منابع تولید باور است؟ آیا باورهای حافظه‌ای توجیه‌کنندۀ باورهای دیگر هستند؟ آیا باورهای حافظه‌ای خودموجه‌اند یا خود به توجیه نیازمندند؟ پاسخ می‌دهد. این مقاله نشان می‌دهد فرایس با تکیه بر کارکرد معرفتی حافظه، آن را منبع تولید باور دانسته که به موجب آن می‌توان آن باورها را در ساختار استدلال به کار برد. علامه‌طباطبایی با تکیه بر گرایش تقلیلی قوا، ضمن یکی دانستن قوۀ حافظه و خیال، خیال را منبع باورهای جزئی دانسته است که خیال، این فعل را با همکاری حس مشترک و ارتباط با عالم خارج انجام می‌دهد. هر دو معتقدند که حافظه‌ صرفاً همانند مخزنی است که شأن معرفتی آن در حفظ توجیه باورها معنا می‌یابد. همچنین از دیدگاه فرایس و علامه‌طباطبایی باورهای حافظه‌ای از جملۀ باورهای خودموجه و پایه‌ای هستند که در توجیه باورهای غیرحافظه‌ای به کار گرفته می‌شوند و از این رو، دیدگاه این دو متفکر با رویکرد مبناگروی تصحیح شده می‌تواند قرابت داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Studying the epistemological status of memory from the viewpoint of Matthew Frise and Allameh Mohammad Hossein Tabatabai

نویسندگان English

sakineh abuali 1
zahra khazaei 2
marziyeh sadeghi 3
1 university of qom
2 Professor. Departement of philosophy and Theology. University of Qom.
3 Associate Professor. Departement of philosophy and Theology. University of Qom. Iran.
چکیده English

Sensational perception, reason, testimony and introspection are the fundamental sources of knowledge. It has been much debated that memory is one of the basic sources of knowledge. This article aims to apply the perspective of Frise and Allameh Tabatabai about the epistemological status of memory with an analytical approach. In this essay, we try to answer the questions raised such as, is the memory one of the sources of belief production? Do memory beliefs justify other beliefs? Are memory beliefs self-justified or do they need justification? This article shows that by relying on the epistemological function of memory, Frise considered it as a source of belief production, by which those beliefs can be used in the structure of reasoning. While unifying memory and imagination, relying on the reductionist approach of powers, Allameh Tabatabi has considered imagination as the source of partial beliefs, so that it performs this action with the cooperation of common sense and communication with the outside world. Both philosophers believe that memory is just like a repository whose epistemological status is meaningful in preserving the justified beliefs. Also, from the view point of Frise and Allameh Tabatabai, memory beliefs are among self-justified and basic beliefs that are used to justify non-memory beliefs. Therefore, the view point of these two thinkers can be closed to the reformed foundationalism approach.

کلیدواژه‌ها English

Memory
epistemology
justification
Matthew Frise
Allameh Mohammed HosseinTabatabai
  • اتکینسون، ریتال و همکاران. (1381). زمینۀ روان­شناسی هیلگارد. ترجمۀ محمدتقی براهینی و همکاران، چاپ شانزدهم، تهران: رشد.
  • انتصار فومنی، غلامحسین و همکاران. (1384). روان­شناسی عمومی. کرج: سرافراز، چاپ اول.
  • آئودی، رابرت. (1398). معرفت­شناسی، ترجمۀ علی­اکبر احمدی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ سوم.
  • برزکار، ابراهیم. (1395). تفکر و مهارت­های آن با رویکرد شناختی. آمل: آرتینه.
  • پویمن، لوئیس پی. (1387). معرفت­شناسی. ترجمۀ رضا محمدزاده. تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، چاپ دوم.
  • حسین­زاده، محمد. (1385). حواس باطنی از منظر معرفت‌شناسی. معرفت فلسفی. 3(4): 108-65.
  • حسینی، مجید؛ عباسیان، علی؛ علم­الهدی، علی؛ محمدی، ناصر. (1397). نظریۀ معرفت گزاره­ای صدرالمتألهین. تأملات فلسفی، 8(20)، 108-69.

https://doi.org/10.30470/phm.2018.32199

  • شمس، منصور. (1399). آشنایی با معرفت­شناسی. تهران: هرمس، چاپ دوم.
  • صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (1368). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. حاشیه نویس هادی بن محمد سبزواری. قم: مکتبه المصطفوی.
  • صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (1354). المبدأ و المعاد. تصحیح سید جلال­الدین آشتیانی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  • ­طباطبایی، محمدحسین. (1364). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا، چاپ دوم.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1368). الحکمه­المتعالیه­فی­الاسفار­الاربعه(با حاشیۀ علامه­طباطبایی). قم: مکتبه­المصطفوی، چاپ اول.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1386). نهایه­الحکمه. شرح صمدی آملی. قم: قائم آل محمد، چاپ اول.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1387). ترجمه و شرح نهایه­الحکمه. ترجمه علی شیروانی. قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ هشتم.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1388). ترجمه و شرح بدایه­الحکمه. ترجمه علی شیروانی. قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ نهم.
  • طباطبایی، محمدحسین. (1414). بدایه­الحکمه. قم: جماعه­المدرسین فی­الحوزه العلمیه.
  • عبودیت، عبدالرسول. (1394). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: انتشارات سمت.
  • غلامی، طیبه، و خزاعی، زهرا. (1398) نقش معرفتی حافظه. ذهن، 20(78): 156-125.
  • فتحی­زاده، مرتضی. (1393). جستارهایی در معرفت­شناسی معاصر. قم: کتاب طه.
  • کاکایی، قاسم، و رهبر، حسن. (1391). درون­نگری،گواهی، حافظه در نظام فلسفی ملاصدرا و دکارت. مجله فلسفه و کلام اسلامی، 46(2): 120-101.
  • موزر، پل و مولدر، تروت. (1387). درآمدی موضوعی بر معرفت­شناسی معاصر. ترجمۀ رحمت­الله رضایی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  • نجاتی. محمد؛ اکبری، مهدی. (1391). تبیین وجودی و معرفتی قوۀ حافظه در فلسفۀ اسلامی. معرفت فلسفی، 10(1): 80-67.
  • Bernecker, S. (2008).The Metaphsics of Memory. University of California: Irvine.
  • Bernecker, S. (2011). Memory Knowledge. The Routledge Companian to epstemology, Edited by Sven Bernecker and Duncan Pritchard. New York: Routledge . pp:326-335.
  • Frise, M. Kevin M. (2020). Forgetting memory skepticism, Epistemological Problems of Memory. Vol. 103. Issue 2. pp: 253-263. https://doi.org/10.1111/phpr.12715.
  • Frise, M. (2017). Preservationisim in the epistemology of Memory. The Philosophical Quarterly. Vol. 67. Issue 268. pp:486-507.
  • Frise, M. (2015). The Epistemology of Memory: Evidentialism Meets Cognitive Psychology. Rochester. New York: University of Rochester.
  • Hoerl, Ch. (2013). Memory and Knowledge. In Harold Pashler (ed.), Encyclopedia of the Mind. SAGE Publications.
  • Tucker, A. (2017). Memory: Irreducible, Basic, and primary source knowledge. Springer.
  • McGrath, M. (2016). THE JUSTIFICATION OF MEMORY BELIEFS EVIDENTIALISM, RELIABILISM, CONSERVATISM. In Brian P. McLaughlin & Hilary
  • Kornblith (eds.). Goldman and His Critics. Blackwell. pp. 69-87.
  • Murphy, N. (2019). Illuminating Modern Western Skepticism. Journal of Philosophical-Theological Research. Vol. 21. Issue 81. P: 8.
  • Salvaggio, M. (2018). The justification of reconstructive and reproductive memory beliefs. Philosophical Studies. Vol. 175. pp:1-15.