دیگردوستی مبتنی بر محبت به خود در نظریه «فیلیا» نیکوماخس ارسطو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فرشته ابوالحسنی نیارکی
گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران
10.30470/phm.2022.547616.2174
چکیده
ارسطو در تحلیل «فیلیا» در نیکوماخس، دیگرخواهی را به «روابط محبت‌آمیز فرد با خودش» مبتنی ساخته است و از شکوه خودخواهی در نیل به اودایمونیا سخن می‌گوید. مؤیدات دیگری نیز بر خوددوستی و شواهدی دال بر دگردوستی در نیکوماخس قابل رصد است. براین اساس کتاب هشتم و نهم، از حیث مسأله خوددوستی یا نوع‌دوستی [؟] و فراتر از آن خودگروی یا دیگرگروی [؟] مورد توجه مفسران قرار گرفته است. خوددوستی در کلام ارسطویی صراحت آشکاری دارد؛ تنها این‌که انتساب خودگروی اخلاقی بر ارسطو به عنوان نظریه‌ای غایت‌انگارانه رد شده است. آنچه که در نظریه ارسطویی، اهمیت دارد مؤیدات دیگردوستی است که (1) از رابطه نوع‌دوستی با خوددوستی پرسش کنیم، سپس (2) درباب نوع‌دوستانه بودن دیدگاه وی داوری کنیم. دیگردوستی ارسطویی غایت فعل اخلاقی نیست، بلکه صفت رفتار است و می‌تواند جزء رفتارهای نوع‌دوستانه طبقه‌بندی شود. عنصر نوع دوستی با عبارت «خواستن خیر دیگری به خاطر دیگری» بیان می‌شود. دوستی امری ذومراتب است که تصویرسازی از کامل‌ترین وجه آن که دوستی بر اساس فضیلت است، نمایانگر جهان ایده‌آل محبت‌محور است و دوستی‌های منفعت‌نگر و لذت‌نگر، بالعرض دوستی نامیده شده‌اند. می‌توان الگوی نظریه فیلیا را چنین ترسیم کرد که شامل بر محبت به فضیلت است که فرد ابتدا در خود می‌یابد و دوستی، تسری این رابطه به دیگری است. اصطلاح خوددیگر، نمایانگر نیروی انگیزشی در برقراری دوستی است که به سبب اشتراک در جزء عقلانی، اهداف و پیامدهای نوع‌دوستانه را نتیجه می‌دهد؛ یعنی توجه به دیگری به خاطر دیگری که البته این توجه، برآمده و برآورنده فضایل در رابطه‌ای متقابل است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Altruism based on self-love, in Aristotle's theory of friendship "philia" (In Nicomachean Ethics)

نویسنده English

fereshte abolhasani niaraki
islamic philiosophy and theology, university of Mazandaran
چکیده English

In the analysis of "Philia", Aristotle has deriving friendship from self-love in Nicomachean Ethics, speaking the importance of selfishness on achieving eudemonia. Dose books VIII and IX provide for an altruistic or egoistic view of friendship? Self-love is evident in Aristotle’s words; although the attribution of Aristotle's theory to moral-egoism has been rejected as a teleological theory. Altruism is expressed by the phrase '(to want good things for another 'for his sake and not for one's own'). The theory of Philia is a pattern including love to virtue found by a person in his own self first, and then extends it to the other. , i.e., our feelings or attitudes of friendship are derived from attitudes towards ourselves. The term “another self” represents a motivation for friendship that leads to altruistic goals, That is, attention to the other for the sake of other which arises from the similarity of people in intellectual part (nous).

کلیدواژه‌ها English

Aristotle
friendship
altruism
self love
virtue
  • ارسطو. (1381). اخلاق نیکوماخس، ترجمۀ ابوالقاسم پورحسینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ج 2. 
  • ارسطو. (1390). سیاست، ترجمۀ حمید عنایت. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم.
  • افلاطون. (1367). دورۀ آثار افلاطون، ترجمۀ محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی.
  • پالمر، مایکل. (1388). مسائل اخلاقی، ترجمۀ علی­رضا آل­بویه. تهران: سمت، چاپ اول.
  • سینگر، پیتر. (1400). دیگردوستی مؤثر (رساندن بیشترین خیر چگونه فهم ما را از زندگی اخلاقی تغییر می­دهد)، ترجمۀ آرمین نیاکان. تهران: نشر نی، چاپ پنجم.
  • رند، آین، 1397، فضیلت خودخواهی، ترجمه پارسا بامشادی، تهران، انتشارات تمدن علمی.
  • فرانکنا، ویلیام.کی. (1392). فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ هادی صادقی. قم: طه، چاپ چهارم.
  • طوسی، نصیرالدین. (1387). اخلاق ناصری. تهران: خوارزمی.
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (1387). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. قم، انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام­خمینی، چاپ دوم.
  • ملاصدرا. (1981) الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، جلد 7. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • هلم، بنت. (1394) دانشنامۀ فلسفۀ استنفورد، دوستی، ترجمۀ راضیه سلیم­زاده. تهران: ققنوس، چاپ دوم.
  • هلمز، رابرت ال. (1382). مبانی فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ مسعود علیا. تهران: انتشارات ققنوس.
  • Annas, Julia, (2015). Plato and Aristotle on Friendship and Altruism. Mind, Available at: http://mind.oxfordjournals.org/at University of Manitoba on June 12, 2015.
  • Annas, Julia, (1988). SELF-LOVE IN ARISTOTLE. The Southern Journal of Philosophy, Vol. XXVII, Supplement, pp 1-18.
  • Batson, C. Daniel, (2011), Altruism in humans, Oxford New York.
  • Bierhoff, Hans-werner,( 2002), prococial behavior, USA and Canada, by Taylor amd Francis Inc, psychology press, first published.
  • Cooper, John M. (1977). “Aristotle on the Forms of Friendship.” The Review of Metaphysics, vol. 30, pp. 617–648.
  • KAHN, CHARLES H. (2015).Aristotle and Altruism, Mind, vol. 90, 1981, pp. 20–Downloaded from http://mind.oxfordjournals.org/at Lakehead University on March 18, 2015.
  • A. w. (1989), love and friendship in Plato and Aristotle, Oxford, Clarendon press.
  • Singer, Peter, 1991, A Companion to ethics, Oxford, Blach well, publishers, Ltd.
  • N and Seglow. J,2007, Altruism, CONCEPTS IN THE SOCIAL SCIENCES, Two Penn Plaza, New York.
  • J. A. (2001). Self-Referential Altruism in Aristotle’s Philosophy of Friendship, Aporia vol. 11 no. 2, pp. 39-47.
  • https://plato.stanford.edu/entries/egoism/#pagetopright, First published Mon Nov 4, 2002; substantive revision Tue Jan 15, 2019.