واکاوی انتقادی نظریه های قانون طبیعی در اولین مرحله احیای آن در دوره پساتجدد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمدحسین طالبی
دانشیار فلسفه حقوق، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ایران
10.30470/phm.2023.560420.2269
چکیده
قانون طبیعی در مشهورترین تفسیر خود، فرمان‌های ثابت و دائمی عقل عملی درباره رفتارهای اختیاری بشر هستند که انسان‌ها با اطاعت از آنها در همه زمان‌ها و مکان‌ها به خوشبختی می‌رسند.

به دنبال تسلط اندیشه تجربه‌گرایی (پوزیتیویسم) بر عقل‌گرایی در قرن 19 میلادی، مباحث مربوط به قانون طبیعی با پیشینه 25 قرن نیز از رونق افتاد و گفتمان قانون طبیعی به آرامی به فراموشی سپرده شد. با گذشت بیش از یک قرن، دوباره مطالعه قانون طبیعی در دوره پساتجدد قرن بیستم با جدیتی بیش از دوره-های گذشته پیگیری شد و گرایش به رویکردهای نو درباره این آموزه در سه مرحله احیا گردید.

پرسش اصلی این مقاله عبارت است از اینکه: نظریه‌های غربی قانون طبیعی در اولین مرحله احیای آن (1890 - 1940) در دوره پساتجدد کدامند و چه کاستی‌هایی دارند؟ برای پاسخ دادن به این پرسش، این مقاله نظریه‌های متنوع قانون طبیعی را در اولین مرحله احیای آن در قرن بیستم در ضمن سه گفتار نقد و بررسی می‌کند. در گفتار اول پس از شرح نظریه‌های پساتجدد غیرکاتولیک، کاستی‌های آنها بیان می‌شوند. گفتار دوم به مطالعه نظریه‌های کاتولیک در آن دوره پرداخته و اشکال‌های آنها را توضیح می‌دهد. آخرین گفتار نیز کاستی‌های مشترک همه نظریه‌های پساتجدد قانون طبیعی را در اولین دوره احیای آن بیان می‌کند.

روش پژوهش در این مقاله، ترکیبی از روش‌های نقلی، عقلی و انتقادی است.
کلیدواژه‌ها
احیای قانون طبیعی"
واکاوی انتقادی"
نظریه‌های پساتجدد کاتولیک قانون طبیعی"
"
نظریه‌های پساتجدد غیرکاتولیک قانون طبیعی "
موضوعات

عنوان مقاله English

Critical Review of Natural Law Theories in Its First Revival Stage in Postmodern Period

نویسنده English

Mohammad Hossein Talebi
Associate Professor of Philosophy of Law, Research Institute of Hawzah and University, Iran
چکیده English

According to the most popular interpretation of natural law, it is constant and enduring commands of practical reason regarding free human behaviours by which humans arrive at happiness in all times and places.

Following the domination of empiricism thinking (positivism) on rationalism in the 19th century, natural law discussions were slackened and natural law was forgotten gradually. After more than a century, the study of natural law was again pursued with more endeavor in postmodern period in the 20th century and the inclination to new attitudes about this teaching was revived in three stages.

The main question of this article is: "what are western natural law theories in its first revival sage in postmodern period and what are their deficiencies?" To answer to the question in three chapters, this paper criticizes various theories of natural law in its first stage of revival in the 20th century. After explicating postmodern non-Catholic theories in the first chapter, their deficiencies will be mentioned. The second chapter will analyze Catholic theories in the period and will explain their defects. The last chapter also indicates common deficiencies of all postmodern natural law theories in the first period of its revival.

Research method in this paper is a component of traditional, rational and critical methods.

کلیدواژه‌ها English

natural law revival"
critical review"
postmodern Catholic theories of natural law"
"
postmodern non-Catholic theories of natural law"
احمدی، احمد. (1363). ارتباط حکمت عملی با حکمت نظری. دومین یادنامۀ علامه طباطبایی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی: 107−130.
اوحدی حائری، محمد. (1398). بررسی تأثیر دوگانگی نظر و عمل ارسطویی در تحول عمل­گرایی پاتنم. تأملات فلسفی 22: 323-349.
حائری یزدی، مهدی. (1361). کاوش‌های عقل عملی. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
طالبی، محمدحسین. (1402). حقوق طبیعی بشر. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1390). اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج2. تهران: انتشارات صدرا، چاپ نوزدهم.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1367).  فلسفۀ اخلاق. تهران: انتشارات اطلاعات.
مهرآرام، پرهام. (1401) پیوند حق و اخلاق در فلسفۀ کانت: آموزۀ وابستگی. تأملات فلسفی 28: 423-457.
 
Bentham, Jeremy. (1987). Anarchical Fallacies; Being an Examination of the Declaration of Rights Issued During the French Revolution [1794] in J. Waldron ed., Nonsense Upon Stilts: Bentham, Burke and Marx on the Rights of Man, London and New York: Methuen, pp. 46-69.
 
Bobbio, Norberto. (1965). Giusnatoralismo e Positivismo Giuridico (Natural Law Theory and Legal Positivism), Milan: Comunita.
 
Brieskorn, Norbert. (2009). Viktor Cathrein S. J.: Naturrechtliche Stromungen in der Rechtsphilosophie der Gegenwart (Victor Cathrein S. J.: Currents in Natural Law in the Legal Philosophy of the Present), in Rechtsphilosophie im 20. JahrHundert, in Brockmoller A. and Hilgendorf E. ed., 167-186, Archiv fur Rechts-und Sozialphilosophie, Beiheft no. 116.
 
Burke, Edmund. (1987). Reflections on the Revolution in France [1790], in J. Waldron ed., Nonsense Upon Stilts: Bentham, Burke and Marx on the Rights of Man, New York: Methuen, pp. 96-118.
 
Cathrein, Victor. (1893). Philosophia Moralis in Usum Scholarum (Moral Philosophy for Use in School), Freiburg, i. B.: Herder.
 
Dabin, Jean. (1928). La Notion de Droit Naturel et la Pensee Juridicque Contemporaine (the Notion of Natural Law and Contemporary Legal Thought), in Revue Neo-Scholastique de Philosophie 30: 418-461.
 
Dias, RWM. (1985). Jurisprudence, London: Butterworths.
 
Ehrlich, Eugen. (2002). Fundamental Principles of the Sociology of Law, in Moll, W. L. trans., New Brunswick, NJ: Transaction Publisher.
 
Finnis, John. (1980). Natural Law and Natural Rights, Oxford: Clarendon Press.
 
Griffin, John. (2008). On Human Rights, Oxford: Oxford University Press.
 
Hollerbach, Alexander. (1979) Das Verhaltnis der Katolischen Naturrechtslehre des 19 Jahrhunderts zur Geschichte der Rechtswissenchaft und Rechtsphilosophie (19th-Century Catholic Natural Law Theory in Relation to the History of Legal Science and Legal Philosophy), in Theologie und Sozialethik im Spannungsfeld der Gesellschaft: Untersuchngen zur Ideengeschichte des Diutschen Katholizismus im 19. Jahrhundert, in Langner A. ed., 113-133, Monich: Schoningh.
 
Hunter, Ian. (2001). The Recovery of Natural Law: Hochstrasser’s History of Morality, in Economy and Society, 30, pp. 354-367.
 
Jones, Peter. (1994). Rights, Houndmills and New York: Palgrave.
 
Kelsen, Hans. (1911). Uber Grenzen Zwischen Juristischer und SoziologischerMethode (On the Boundaries between Legal and Sociological Method), Tubingen: Mohr.
 
Rommen, Heinrich. (1947). The Natural Law, in Hanley T. trans., New York: Vail-Ballou Press.
 
Stammler, Rudolf. (1928). Lehrbuch der Rechtsphilosophie (Textbook of Legal Philosophy), Berlin, Leipzig: Walter de Gruyter.
 
Stammler, Rudolf. (2000). The Theory of Justice, in Husik I, Union trans., NJ: the Lawbook Exchange.
 
Viola, Francesco. (2016). Natural Law Theories in the 20th Century, in Pattaro E. ed., A Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence, Vol. 12, Legal Philosophy in the Twentieth Century: The Civil Law World, Tom 2:Main Orientations and Topics, Netherland: Springer.
 
Vlastos, Gregory. (1970). Justice and Equality, in A. L. Melden ed., Human Rights, Belmont: Wadsworth, pp. 76-95.
 
Wasserstrom, Richard. (1970). Rights, Human Rights and Racial Discrimination, in A. L.Melden ed., Human Rights, Belmont: Wadsworth, pp. 96-110.
 
Windscheid, Bernhard. (1904). Gesammelte Reden und Abbandlungen (Collected lectures and treatises). in Oertmann P. ed., Leipzig: Duncker and Humbolt.