بررسی انتقادی نظر استاد فیاضی در مورد تجرد و حدوث نفس بر اساس مبانی ملاصدرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار و عضو هیأت علمی گروه معارف دانشگاه هنر اصفهان
چکیده
وجود مبانی متفاوت فلسفی، موجب نظرات بسیار متفاوتی در خصوص تجرد نفس و نحوۀ وجود آن شده است. ملاصدرا بر اساس مبانی خود از جمله اصالت و تشکیک وجود، حرکت جوهری اشتدادی، معتقد است انسان یک حقیقت واحدی است که در اثر حرکت جوهری از ماده به سمت تجرد عقلی سیر می‌کند. او در این صیرورت با حفظ آثار مرحله‌ی لاحق، واجد آثار کمالی مرحله‌ی سابق نیز می‌شود. وی نفس را در ابتداءِ حدوث، صورت ماده و کاملا مادی می داند، که در اثر حرکت جوهری از تعلق به ماده رها می‌شود. وی شواهد نقلی را نیز در جهت تثبیت نظریه‌اش مطرح می‌کند. آقای فیاضی برداشت متفاوتی از شواهد نقلی _ به عنوان تنها دلیل در این مسئلۀ از منظر ایشان _ داشته و بر این اساس نظر ملاصدرا را نقد می‌کند. ایشان معتقد است انسان ترکیبی از جسم و دو نفس نباتی و انسانی است. نفس نباتی برای همیشه مادی بوده و نفس انسانی از ابتداء مجرد است. ایجاد نفس مجرد انسانی به قبل از خلقت جسم انسان بازمی‌گردد. مسئلۀ این مقاله بررسی صحت این نظر و دلائل آن است. در این پژوهش که به روش کیفی و بر اساس تحلیل محتوا صورت گرفته، نظریۀ استاد فیاضی دارای اشکالات عدیده ارزیابی شده و در نهایت نظریه ملاصدرا در این خصوص با توجه به مبانی قوی در این رابطه تحلیل و پذیرفته شده است. نظر صدرا در مورد حدوث و تجرد نفس به خوبی از مقدمات فلسفی اش قابل استنتاج بوده و انطباق بیشتری با فهم صحیح از منقولات دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Critical review Professor Fayazi's opinion about immatrial and creation of the soul based on Mulla Sadra's principles

نویسنده English

mohammad reza samadi froushani
Assistant Professor and Academic faculty member Department of Education Art University of Isfahan
چکیده English

Abstract:The existence of different philosophical foundations has led to very different opinions regarding the celibacy of the soul and its existence.Mulla Sadra, based on his principles, such as originality and creation of existence, essential movement, believes that man is a single truth that moves from matter to intellectual celibacy as a result of essential movement.In this way, by preserving the works of the later stage, he also acquires the perfect works of the previous stage.He considers the soul at the beginning of creation to be a form of matter and completely material, which is freed from belonging to matter as a result of material movement. He also presents anecdotal evidence to confirm his theory.Mr. Fayazi had a different understanding of the narrative evidence - as the only evidence in this matter from his point of view - and based on this, he criticizes Mulla Sadra's opinion. He believes that a human being is a combination of the body and the plant and the human soul. The plant soul is material forever and the human soul is celibate from the beginning. The creation of the single human soul goes back to before the creation of the human body. The issue of this article is to check the validity of this opinion and its reasons. In this research, which was conducted using a qualitative method and based on content analysis,

کلیدواژه‌ها English

incorporeity
creation
soul
Sadr al-Mutalahin
Fayazi
1-     ابن­سینا، ابوعلی­ حسین بن عبدالله. (1403). الاشارات و التنبیهات، ج 2. تهران: دفتر نشر کتاب، چاپ دوم.
2-     ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله. (1363). المبداء و المعاد. تهران: دانشگاه تهران.
3-     جلیلوند کریمی، لیلا. (1398). رشد و تکامل شنوائی، گفتار، زبان و شناخت از جنینی تا ۸ سالگی. نشریۀ طب توانبخشی. 8(1): 225-.208.              
4-     جوادی آملی، عبدالله. (1389). رحیق مختوم، شرح حکمت متعالیه، ج 1. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ چهارم.
5-     الخمینی، مصطفی. (1418). تفسیر القرآن الکریم، ج 4. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)، چاپ اول.‏
6-     رازی، فخر الدین. (1418). المباحث المشرقیه، ج 2. قم: بیدار، چاپ دوم.
7-     سجادی، سید جعفر. (1386). فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، چاپ دوم.
8-     سهروردی، شهاب الدین یحیی بن حبش. (1355). مجموعه مصنفات شیخ اشراق،ج2 و3. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
9-     صدرالمتألهین. (1388). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، با حواشی حاج ملا هادی سبزواری و مقدمه و تعلیقه­ی سید جلال الدین آشتیانی. قم: مؤسسه بوستان کتاب. چاپ پنجم.
10- صدرالمتألهین. (1354). المبدأوالمعاد، با مقدمه و تصحیح سید جلال الدین آشتیانی. تهران: انتشارات انجمن حکمت و فلسفه ایران.
11- صدرالمتألهین. 1360). اسرار الآیات، تقدیم و تحقیق محمد خواجوی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
12- صدرالمتألهین. (1981). الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار العقلیۀ. بیروت: داراحیاءالتراث العربی. چاپ سوم.
13- صدرالمتألهین. (1361). العرشیه، تصحیح غلامحسین آهنی. تهران: انتشارات مولی.
14- صدرالمتألهین. (1391. شرح اصول الکافی. تهران: مکتبه المحمودی.
15- صدرالمتألهین. (1382). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفاء، ج1 و 2. تهران: بنیاد حکمت اسلامی.
16- صدرالمتألهین. (1363). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسه­ی مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
17- طباطبائی، محمد حسین. (1374). ترجمه تفسیر المیزان،ترجمه سید محمد باقر موسوى همدانى،  ج1 و10و13و15و16و20. قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم‏. چاپ پنجم..
18- طباطبائی، محمد حسین. (1424). نهایه الحکمه. قم: موسسه النشر الاسلامی. چاپ هجدهم.
19- عبودیت، عبدالرسول. (1390). درآمدی به نظام حکمت صدرائی، ج 1. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. چاپ چهارم.
20- عبودیت، عبدالرسول. (1391). درآمدی به نظام حکمت صدرائی،ج 3. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. چاپ اول.
21- فیاضی، غلامرضا. (1390). علم النفس فلسفی. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. چاپ دوم.
22- کلینی ، محمد بن یعقوب. (1429). الکافی. قم:انتشارات دارالحدیث.
23- مصطفوی، حسن. 1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم،ج 3. تهران: بنگاه چاپ و انتشارات تهران.