خداناباوری همدلانه در بوته نقد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فرح رامین 1
سیده منا موسوی 2
عالمه علامی 3
1 دانشیار دانشگاه قم، قم، ایران
2 استادیار گروه شیعه شناسی، دانشکده الهیات دانشگاه قم، قم، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه فلسفه وکلام، دانشگاه قم، قم، ایران.
10.30470/phm.2024.2006894.2424
چکیده
,ویلیام رو با ارائه خوانشی جدید از استدلال قرینه‌ای شر بر آن است تا مبتنی بر اصل معرفتی خویش که «صدق یک گزاره را شرط ضروری در پذیرش عقلانیت آن نمی‌داند»، نظریه «خداناباوری همدلانه» را ارائه نماید و از «دوستانه‌گی معرفتی» در معقولیت‌ باور به وجود خدا دفاع نماید. اگرچه چهل سال بعد، این نظریه را مورد بازبینی قرار می‌دهد و تنها به «دوستانه‌گی اخلاقی» معتقد می‌گردد. در این پژوهش، با روشی تحلیلی ـ انتقادی، در پی ارزیابی نظریه خداناباوری همدلانه ـ معرفتی یا اخلاقی ـ و چالش‌های آن هستیم. یافته‌های پژوهش، نشان می‌دهد که با صرف‌نظر از ابهام در معنای معقولیت در اصل معرفتی رو، «دوستانه‌گی معرفتی» در یکسانی شواهد و ادله خداباوری و خداناباوری، پارادوکسیکال است و در «موقعیت شواهد برتر»، با چالش نسبی‌گرایی در معقولیت مواجه است و نظریه تعیّن ناقص نیز نمی‌تواند این معضل را توجیه کند. «دوستانه‌گی اخلاقی» نیز رویکردی هنجاری و معطوف به عمل‌کرد خداناباوران است و عقلانیت نظری را به عقلانیت رفتاری فرو می‌کاهد و به نظر می‌رسد می‌توان آن را در زمره الحاد جدید شمرد که مستلزم تضعیف خداباوری است.
کلیدواژه‌ها
ویلیام رو
خداناباوری همدلانه
دوستانه‌گی معرفتی
دوستانه‌گی اخلاقی
معقولیت
موضوعات

عنوان مقاله English

The Criticism of Friendly Atheism

نویسندگان English

Farah Ramin 1
Seyyedeh Mona Mousavi 2
Aleme Allami 3
1 Associate professor, Qom University, Qom, Iran.
2 Department of Shia Studies, Faculty of Islamic Theology, University of Qom, Qom.Iran
3 Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Islamic Theology, Qom University, Qom, Iran
چکیده English

William Rowe presents a new understanding of the evidential problem of evil based on his own epistemic principle, which states that "the truth of a proposition is not a necessary condition for its rational acceptance." He proposes the theory of "friendly atheism" and defends the rationality of belief in God through "epistemic friendliness." However, forty years later, he revisits this theory and only believes in “ethical friendliness”. In this study, through an analytical-critical method, we aim to evaluate the theory of friendly atheism - epistemological or moral - and its challenges. The findings show that despite the ambiguity in the meaning of rationality in the epistemic principle, "epistemic friendliness" in affirming the evidence for and against God is paradoxical and faces relativism in rationality, and the theory of incomplete determination cannot justify this dilemma. ethical friendliness is a normative approach dedicated to the behavior of atheists and seems to weaken the rationality of the theory and can be considered as a form of new atheism that requires weakening belief in God.

کلیدواژه‌ها English

William Rowe
friendly atheism
epistemic friendliness
ethical friendliness
rationality
1.     جوادپور، غلامحسین. (1400). «ارزش باریِ علم و برهان تعیّن ناقص». پژوهش­های فلسفی- کلامی، 23 (88): 75-98.
2.     رامین، فرح؛ محمدزمانی، فریده. (1398). «ارزیابی و نقد معیار گراهام اپی در باب موفقیت یک استدلال در اثبات وجود خدا». قبسات، 94: 5-27.
3.     رو، ویلیام. (1381).  فلسفۀ دین، ترجمۀ قربان علمی. تبریز: انتشارات آیین.
4.   زیباکلام، سعید. (1379-1378). «معقولیت و نسبی­گرایی (تعین ناقص نظریه­ها توسط داده­های تجربی)».  نقد و نظر، 21 و 22: 232-267.
5.     صلیبا، جمیل؛ صانعی دره‌بیدی، منوچهر. (1366). فرهنگ فلسفی. تهران: انتشارات حکمت.
6.   عبداللهی، جلال؛ اکبری تختمشلو، جواد. (1400). «تعین ناقص و رئالیسم علمی». پژوهش­های فلسفی دانشگاه تبریز، 15(34): 224-247.
7.     قرجالو، داوود؛ جاهد، محسن. (1391). «پاسخ سوئین­برن به مسألۀ شرّ». فلسفۀ دین، 12: 5-36.
8.     Alai, M .(2019). “The Underdetermination of Theories and Scientific Realism”. Axiomathes, 29: 621-637.
9.     Anselm. (1962). Basic writing, trans: S. N. Deane, USA: Open Court Publishing Co.
10.   Geivett, R. D & Sweetman. B(1993). Contemporary Perspectives on Religious Epistemology. Oxford: Oxford University Press.
11.   Ladyman, J. (2002). Understanding of Philosophy of Science. London: Routledge.
12.   Mackie. J. L (1955), “Evil and Omnipotence”, Mind, 64(254): 200-212.
13.   Madden and Hare; Michael Martin. (1978). “Is Evil Evidence against the Existence of God?” Mind. (87): 35-133.
14.    Moser, P. K. (1997). The Theory of Knowledge: A Thematic Introduction, Oxford: Oxford University Press.
15.   Plantinga, A. (2000). Warranted Christian Belief, Oxford: Oxford University Press.
16.   Reichenbach, B. (1980). “The Inductive Argument from Evil”, American Philosophical Quarterly. 17: 221-227.
17.   Rowe, W. L. (1988). “Evil and Theodicy”, Philosophical Topics, (16) 2: 119-132.
18.   Rowe, W. L. (1978). ” The Problem of Evil and Some Varieties of Atheism”, American Philosophical Quarterly. 16: 335-341.
19.   Rowe, W. L. (2006). “Friendly Atheism, Skeptical Theism and the Problem of Evil”, International Journal for Philosophy of Religion. 59: 79-92.
20.   Rowe, W. L. (2007). Philosophy of Religion: An Introduction. Canada: Wadsworth, Cengage Learning.
21.   Rowe, W. L. (2009). “Alvin Plantinga on the Ontological Argument”. International Journal for Philosophy of Religion. (65) 2: 87-92.
22.   Rowe, W. L. (2010). “Friendly Atheism Revisited”. International Journal for Philosophy of Religion, 68: 7-13.
23.   Shane, A. (1985). “The Problem of Evil and the Paradox of Friendly Atheism”. International Journal for Philosophy of Religion. 17(3): 209-216.
24.   Swinburne, R. (1988). “The Argument from Design”. Philosophy of Religion: The Big Question, (eds) Eleonor, Stump and Michael, J. Murray, Oxford: Blackwell.
25.   Swoyer, C. (2015). “Relativism”. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Edward. Zalta(ed) https://Plato. Stanford. edu/entries/relativism/2015.
26.   Wesley. S. (1978). “Religion and Science: A New Look at Hume’s Dialogues”. Philosophical Studies. 33: 76-143.