گذار از ایده فراطبیعی و فراتاریخیِ مسیحی به ایده طبیعی- تاریخ گرایانة عصر روشنگری (درآمدی بر اندیشة تاریخ گرایانه هگل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مرتضی سعیدی ابواسحاقی 1
حسن مهرنیا 2
علی فتحی 1
1 دانشگاه تهران
2 استادیار گروه فلسفه پردیس فارابی دانشگاه تهران
10.30470/phm.2024.2022112.2500
چکیده
بر اساس آموزه مسیحیت، خداوند طرحی پیشینی، فراتاریخی و فراطبیعی برای بشر و عالم در انداخته است و تاریخ عالم مآلاً به سمت این خواست و حقیقت پیشین و مقدر سیر می کند. از این رو، آگوستین در کتاب شهر خدا و سایر اندیشمندان اروپایی در آثار دیگر، این انگاره را حفظ نموده و در نظام فکری و فلسفی خود در صدد بسط و تبیین آن برآمده اند. اما با ورود به عصر روشنگری در این نگاه تاریخی-الهیاتی چرخشی حاصل شد که نقطه اوج آن را می توان در اندیشه هگل یافت. او به رغم اینکه به تبعیت از ویکو ایده مشیت الهی در تاریخ را می‌پذیرد، اما از آن رو که منکر شأن فوق طبیعی خدا (یا روح) است؛ با تفسیر تاریخ به صورت فراطبیعی و فراتاریخی مخالفت ورزیده و آن را به صورت حالّ و درون ماندگار تحلیل می کند. هگل با باور به حلول امر نامتناهی در درون عالم متناهی و چهره گشایی آن از خود وحدت و یگانگی این دو را به تصویر می کشد.

در طرحواره هگلی از رابطه جهان با مشیت الهی، دیگر نمی توان خدا را به مثابه امر الوهی و مطلق و جهان را چونان راز و سکوت در نظر گرفت؛ بلکه با خدایی عرفی (سکولار)، این‌جهانی و انسان گونه مواجه هستیم. بدین شیوه، قیمومیت بیرونی و فراطبیعی و متعالی از انسان و عقل انسان برداشته شده و بشر با خرد خویش غایت خود را به صورت پیشینی در تاریخ تعین بخشیده و طرح انسان در تاریخ جاری می‌شود.
کلیدواژه‌ها
تاریخ"
هگل"
متناهی و نامتناهی"
تعالی و درونماندگاری"
آگوستین"
"
امر الهی"
موضوعات

عنوان مقاله English

The transition from the Christian supernatural and metahistorical idea to the natural-historical idea of the Enlightenment era (An introduction to Hegel's historicist thought)

نویسندگان English

morteza saeidi abueshaqi 1
Hasan Mehrnia 2
Ali Fathi 1
1 UT
2 assistant profesor
چکیده English

According to Christian teachings, it is believed that God has a superhistorical and supernatural plan for humanity and the world. Throughout history, this plan unfolds, guided by divine providence and predestined truth. This idea has been explored and explained by various thinkers, such as Augustine in his work "City of God," and other European philosophers in their intellectual and philosophical systems.

However, with the advent of the Age of Enlightenment, there was a shift in this historical-theological view, reaching its culmination in the thought of Hegel. While Hegel acknowledges the concept of divine providence in history, influenced by Vico, he rejects the idea of a supernatural God or soul. Instead, he analyzes history in an immanent and eternal manner, emphasizing the unity of the infinite and the finite within the world.

In Hegel's framework, the relationship between the world and divine providence does not portray God as solely divine and absolute, while the world remains mysterious and silent. Rather, it presents a vision of a secular, worldly, and human-like God. This perspective removes the external, supernatural, and transcendent guardianship from humanity, placing emphasis on human intellect and wisdom. According to Hegel, humans determine their purpose a priori in history, and their plans unfold within the course of history.

It is important to note that this interpretation reflects Hegel's philosophical perspective and may not align with all Christian beliefs or interpretations.

کلیدواژه‌ها English

history"
Hegel"
finite and infinite"
transcendence and immanence"
"
Augustine"
1.      آگوستین قدیس. (1393). شهر خدا. ترجمۀ حسین توفیقی. قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
2.      بایزر، فردریک. (1393). ‌سی، هگل. ترجمۀ سیدمسعود حسینی. تهران: ققنوس.
3.      راوچ، لئو. (1395). هگل، روح و سیاست، در: سالمن، رابرت.سی، و هیگینز، کتیلین.ام، عصر ایدئالیسم آلمانی. ترجمۀ سیدمسعود حسینی. تهران: حکمت.
4.      ژیلسون، اتین. (1389). تاریخ فلسفۀ مسیحی در قرون وسطی. ترجمۀ رضا گندمی نصرآبادی. قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
5.      طالب­زاده، حمید؛ دلاوری، فاطمه. (1397). فلسفۀ دین هگل: دیالکتیک تثلیث در رابطۀ سکولار خدا و جهان. دوفصلنامه علمی-پژوهشی تأملات فلسفی، سال هشتم، شمارۀ 22 ، بهار و تابستان.
6.      فرانکل، چارلز. (1375). اندیشۀ پیشرفت، برگرفته از کتاب فلسفۀ تاریخ -مجموعه مقالات از دایره­المعارف فلسفه، به سرپرستی پل ادواردز. ترجمۀ بهزاد سالکی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
7.      کاپلستون، فردریک. (1387). تاریخ فلسفه. جلد ششم، از ولف تا کانت. ترجمۀ اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر. تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی و انتشارات سروش.
8.      کالینگوود، آر.جی. (1385). مفهوم کلی تاریخ. ترجمۀ علی­اکبر مهدیان. تهران: نشر اختران.
9.      کرنستون، موریس. (1386). تحلیلی نوین از آزادی. ترجمۀ جلال­الدین اعلم. تهران: انتشارات امیرکبیر.
10. گاردینر، پاتریک. (1375). نظام­های نظری تاریخ، برگرفته از کتاب فلسفۀ تاریخ- مجموعه مقالات از دایره­المعارف فلسفه، به سرپرستی پل ادواردز. ترجمۀ بهزاد سالکی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
11. گاگرو. (1392). دکارت و نظام مابعدالطبیعه در پارکینسن؛ تاریخ فلسفۀ غرب راتلج، ج4: دورۀ نوزایی و عقل­گرایی قرن هفدهم. ترجمۀ سیدمصطفی شهرآیینی. تهران: انتشارات حکمت.
12. مارکوزه ، هربرت. (1367). خرد و انقلاب. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: نشر نقره.
13. هگل، گئورک ویلهم فردریش. (1352). خدایگان و بنده. ترجمۀ حمید عنایت. تهران: انتشارات خوارزمی.
1.      The HOLY BIBLE containing the old & new testaments, Washington, published by RCK cyber service.
2.      Hegel, G.W.F. (1988). Lectures on the Philosophy of Religion: One-Volume Edition, The Lectures of 1827, trans. R. F. Brown, P. C. Hodgson, and J. M. Stewart with the assistance of H. S. Harris. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
3.      Hegel, G.W.F. (1975). Lectures on The Philosophy of world history, tr by H.B Nibest, Cambridge university press.
4.      Hegel, G.W.F. (2010). The science of Logic, translated by George Di Giovanni, New York, Cambridge university press.
5.      Hegel, G.W.F. (2018). The Phenomenology of Spirit, translated by Michael Inwood, Oxford University Press.
6.      Hegel, G.W.F. (2010). Encyclopedia of the Philosophical Sciences in Basic Outline, edited by Klaus Brinkmann and Daniel O. Dahlstrom. Cambridge: Cambridge University Press.
7.      Hegel, G. W. F., Elements of the Philosophy of Right, EDITED BY ALLEN W. WOOD, Cornell University TRANSLATED BY H. B. NISBET, Cambridge University Press, 1991.
8.      Heidegger, Martin. (2002). The Age of the World Picture, in: off the beaten track, tr. , Julian Young & Kenneth Haynes,  Cambridge University Press, (pp. 57-85).
9.      Kant, Immanuel. "An Answer to the Question: What is Enlightenment (1784)." Perpetual Peace and Other Essays. Translated by Ted Humphrey. Indianapolis: Hackett, 1983.
10. Kurian, George Thomas. (2011). The Encyclopedia of Political Science. CQ Press.
11. Witten, G. Marsha. (1993). All Is Forgiven: The Secular Message in American Protestantism. New Jersy: Princeton University Press, Princeton.