تحلیل مسئله بداء در اندیشه استاد جوادی آملی.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
اکبر اسد علیزاده
سید علی اصغر علوی
استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ایران
10.30470/phm.2024.1988772.2361
چکیده
مسئله بداء به عنوان یکی از مسائل مهم و چالش برانگیز در میان متکلمان مطرح بوده و با توجه به اینکه با علم الهی و تقدیرات خداوند در ارتباط است فهم حقیقت آن با چالش روبرو شده است. بداء اساساً مبتنی بر عملکرد انسان است و به تغییر در سرنوشت انسان در حوزه امور جزیی مربوط می‌شود. استاد جوادی همانند دیگر دانشمندان امامیه، تحول در قضا و قدر الهی را موجب جهل در ساحت الهی نمی‌داند بلکه راه حل این مسئله را در درک صحیح از آن ارزیابی می‌کند و بر این باور است که منکرین این مسئله، بداء را به معنای صدور نظر جدید یا ظهور بعد از خفاء گرفته‌اند که امامیه بر آن معتقد نیست، بلکه بداء نسبت به انسان‌ها به معنای ظهور بعد از خفاء است لکن نسبت به خداوند به معنای ابداء است. در این پژوهش مسئله بداء در اندیشه کلامی استاد جوادی آملی با روش توصیفی، تحلیلی، مورد بررسی قرار گرفته و با بهره‌گیری از مستندات و براهین نقلی، نوآوری‌های ایشان تبیین شده است. یافته‌های پژوهش حاضر، حاکی از آن است که مسأله بداء از نگاه فلسفی و کلامی استاد جوادی آملی دور نمانده و بر اساس مبانی حِکمی و کلامی به این مقوله در آثار خود پرداخته است، او معتقد است خداوند بر اساس علم ذاتی و شهودی به حدوث و پایان هر رخدادی احاطه کامل و کافی دارد و محدوده پیدایش بداء در عین‌حال که خارج از ذات الهی است ولی با آن ارتباط تنگاتنگی دارد
کلیدواژه‌ها
بداء
قضا و قدر
استاد جوادی آملی
علم الهی
موضوعات

عنوان مقاله English

a

نویسندگان English

akbar asadalizadeh
seyed ali asghar alavi
Assistant Professor at the Islamic Science and Culture Research Institute, Iran
چکیده English

The issue of innovation has been raised as one of the most important and challenging issues among theologians, and due to the fact that it is related to divine knowledge and God's decrees, understanding its truth has faced a challenge. Bada is basically based on human performance and is related to the change in human destiny in the field of minor affairs. Professor Javadi, like other scholars of the Imamiyyah, does not consider the change in divine judgment and destiny to be the cause of ignorance in the divine sphere, but rather evaluates the solution of this problem in the correct understanding of it, and believes that the deniers of this problem are innovation in the sense of issuing a new opinion. Or they have appeared after hiding, which the Imamiyyah does not believe in. Rather, bada means appearing after hiding, but towards God, it means eternal. In this research, the problem of innovation in the theological thought of professor Javadi Amoli has been investigated with a descriptive and analytical method, and his innovations have been explained by using documentation and narrative evidence. The findings of the present research indicate that the issue of Bada has not remained far from the philosophical and theological point of view of Professor Javadi Amoli and he has dealt with this category in his works based on philosophical and theological foundations.

کلیدواژه‌ها English

Bada
Qada and Qadr
Professor Javadi Amoli
Divine Science
1.    ابن حنبل، احمد بن محمد. (1416ق)‏. مسند الإمام أحمد بن حنبل‏. بیروت‏: ناشر مؤسسة الرسالة.
2.    ابن فارس، احمد. (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.
3.    ابن ماجه، محمد بن یزید. (1418ق)‏. سنن ابن ماجه. بیروت‏: ناشر دار الجیل‏.
4.    امام خمینی، سید روح­الله. (1378). کشف الاسرار. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.
5.    بخارى، محمد بن اسماعیل‏. (1410ق)‏. صحیح البخاری. قاهره: وزارة الاوقاف، المجلس الاعلى للشئون الاسلامیة.
6.    ترمذى، محمد بن عیسى‏. (1419ق).‏ سنن الترمذی‏. قاهره‏: ناشر دار الحدیث‏.
7.    جوادی آملی، عبدالله. (1397). تفسیر تسنیم. ج43، قم: انتشارات اسراء.
8.    جوادی آملی، عبدالله. (1383). تفسیر تسنیم. ج6، قم: انتشارات اسراء.
9.    جوادی آملی، عبدالله. (1392). تفسیر تسنیم. ج29، قم: انتشارات اسراء.
10.                        جوادی آملی، عبدالله. (1382). تفسیر تسنیم. ج4، قم: انتشارات اسراء.
11.                         جوادی آملی، عبدالله. (1385). تفسیر تسنیم. ج9، قم: انتشارات اسراء.
12.                         جوادی آملی، عبدالله. (1383). تفسیر تسنیم. ج5، قم: انتشارات اسراء.
13.                        جوادی آملی، عبدالله. (1387) شریعت در آئینه معرفت قم: انتشارات اسراء.
14.                        جوهرى، اسماعیل بن حماد. (1410ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم للملایین.
15.                        حلبی، ابوالصلاح. (1404ق). تقریب المعارف. قم: انتشارات الهادی.
16.                        داماد، میر محمد باقر. (1374‏). نبراس الضیاء. قم- تهران‏: انتشارات هجرت و میراث مکتوب‏.
17.                        رازى، فخرالدین. (1420ق). مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربى.
18.  راوندى، قطب­الدین. (1409ق). قصص الأنبیاء علیهم السلام. مشهد: مرکز پژوهش‌هاى اسلامى.
19. سبحانی، جعفر. (1381). الإنصاف فی مسائل دام فیها الخلاف. ‏قم: مؤسسة الإمام‌الصادق علیه السلام
20.    سبحانی، جعفر. (1388). بحوث فی الملل و النحل‏. قم: مؤسسة الإمام الصادق علیه‌السلام.
21.   سبحانى، جعفر. (1408ق). تقریر از جعفر الهادى‏. البداء فی ضوء الکتاب و السنة. بیروت‏: دار‌الأضواء.
22.                        سیوطى، جلال­الدین. (1404ق‏).  الدر المنثور فى تفسیر المأثور. قم: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى‏. ‏
23.                        شریف رضی، محمد بن الحسین. (1414ق). نهج البلاغه، تحقیق صبحی صالح. قم: هجرت.
24.                        شریف مرتضى.‏ (1405ق‏). رسائل الشریف المرتضى‏. قم: دارالقرآن‌الکریم‏.
25.                        شیخ صدوق، محمد بن على. (1398ق). التوحید. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
26.                        طباطبایى، سید‌محمد‌حسین‏. (1417ق‏). المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
27.                        طباطبایى، سید محمدحسین. (1390ق). المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
28.                        طبرى، محمد بن جریر. (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت‏: دارالمعرفه‏.
29.    طوسى، محمد بن الحسن. (1411ق). کتاب الغیبة للحجة. قم: دار المعارف الإسلامیة.
30.      طوسى، محمد بن حسن. (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربى.
31.                        طوسى، خواجه­نصیرالدین. (1407ق). تجرید الاعتقاد. قم: انتشارات دفتر تبیلغات اسلامی.
32. عسکرى، سیدمرتضى. (1378‏). عقاید اسلام در قرآن کریم‏، ترجمه محمدجواد کرمى‏. قم: مجمع علمى اسلامى‏.
33. عیاشى، محمد بن مسعود. (1380ق). تفسیر العیّاشی. تهران: المطبعة العلمیة.
34. کلینى، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
35. لاهیجی، عبدالرزاق. (1430ق). شوارق الالهام. قم: مؤسسه الامام الصادق علیه‌السلام.
36. مجلسى، محمد باقر. (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
37. مصطفوى، حسن. (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر.
38. مطهری، مرتضی. (1384). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا.