نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه باقرالعلوم

2 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

3 استادیار فلسفه دانشگاه خوارزمی

چکیده

قاعده «المتفرقاتُ فی وِعاءِ الزمان، مجتمعاتٌ فی وعاءِ الدَهرِ» یکی از قاعده‌های پرکاربرد در مباحث فلسفه اسلامی است که در نظام فکری اندیشمندانی چون میرداماد، نقشی اساسی ایفا می‌نماید. این قاعده تفسیرهای گوناگونی دارد که تاکنون به‌گونه‌ای فراگیر درکنار یکدیگر بیان نشده و زمینه برخی مغالطه‌ها را فراهم نموده است. برای پرهیز از مغالطه‌های یادشده، پژوهش پیش‌رو با روش تحلیلی- توصیفی، نخستین‌بار تفسیرهای گوناگون قاعده، وجوه اشتراک و امتیاز، و برخی کاربردهای آنها را درکنارهم تبیین می‌نماید. دامنه کاربست این تفاسیر از حوزه الهیات بالمعنی الاخص تا مباحث فلسفه زمان معاصر امتداد دارد.گوناگونی تفسیرهای یادشده نتیجه اختلاف در سه مولفه مهم است: 1. واژه دهر معانی سه‌گانه‌ای دارد که با یکدیگر تنها اشتراک لفظی دارند. 2. آن‌چه در دهر حاضر می‌شود می‌تواند شخصِ موجود زمانی، حیثیتی از حیثیات او یا وجود برترِ او باشد. 3. ثباتِ عالم زمان، تنها از افق دید موجودهای ثابت (نازمان‌مند) تحقق می‌یابد یا این ثبات وابستگیی به فاعل شناسا ندارد. برپایه مولفه‌های یادشده، در مجموع، چهار تفسیر از قاعده سامان یافته که عبارتند از: 1. موجودهای پراکنده در ظرف زمان، در ظرف دهر به وجودِ برتر خویش، مجتمع با یکدیگرند. 2. موجودهای پراکنده زمانی همگی در ظرف موجودهای دهری تحقق می‌یابند. 3. موجودهای متفرق زمانی از جهت ثباتی برخوردارند و از این جهت با موجودهای ثابت مرتبط هستند. 4. شیء متحرک، نسبت به عالم زمان متحرک و نسبت به مبادی عالیه ثابت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Explain the various interpretations of the rule "Miscellaneous in the time of time, complexes in the duration"

نویسندگان [English]

  • mohammad sadegh kavyani 1
  • hamid parsania 2
  • Rohollah Sury 3

1 Baqerul Uloom University

2 Associate Professor, Faculty of Social Sciences, University of Tehran

3 Associate Professor of Kharazmi University

چکیده [English]

The rule of "miscellaneous articles in the time , complexes in the "duration" is one of the most widely used rules in Islamic philosophy, which directly or indirectly in discussions such as the relationship between the variable and the constant, the occurrence of the universe, divine knowledge, jurisprudence and Divine predestination, divine action, God's presence with the world of time, adaptation of worlds, transformation of sequence and infinite actual realization, as well as rational explanation of some religious teachings such as the simultaneous presence of the Imams on the bed of various mortals or the absence of time on the divine essence are used.Therefore, this rule plays an essential role in the intellectual system of thinkers such as Mirdamad. This rule has various interpretations have not yet been comprehensively expressed together and has provided grounds for fallacies. Leading research provides an overview of the various interpretations of this rule and some of their applications. The diversity of these interpretations is primarily due to the fact that Duration itself has three separate meanings that have only verbal commonalities with each other. Also, what is present in the universe can be a person existing in time, a status of existing statuses in time, or a superior existence in time, and ultimately the stability of the world of time can only be achieved from the perspective of fixed beings, or this Stability does not depend on the cognitive subject. According to the factors, a total of four interpretations of the rule are organized,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Time
  • Duration
  • Durationian community
  • philosophy of time
  • Mirdamad