بررسی نسبت نظر و عمل ابن سینا در مقایسه با ارسطو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسن عباسی حسین ابادی
دانشیار دانشگاه پیام نور
10.30470/phm.2019.36305
چکیده
فیلسوفانی مانند ارسطو و ابن‌سینا اندیشه‌ورزی را بالاترین فعالیت سعادت برای آدمی می‌دانستند. پرسش این است رابطه اندیشه و تأمل نظری با عمل چگونه است؟ بر اساس دیدگاه ایندو اندیشمند رابطه نظر و عمل در چه زمینه‌هایی مطرح می‌شود؟ آیا ابن سینا صرفا شارح ارسطو است یا آراء او را بسط نیز داده است؟ اگر بسط داده آیا در همه جوانب بسط داده یا در جوانبی آنرا مغفول گذاشته است؟ «نسبت علی» نظر و عمل در ارسطو و ابن سینا چگونه است؟ در این نوشتار رابطه نظر و عمل را ذیل دو مسئله بررسی کردیم: نخست رابطه قوه نظری و عملی را از حیث معرفت‌شناسی؛ دوم رابطه معرفت و عمل که تجلی آن در عرفان، سعادت، سیاست، اخلاق و نبوت است که با عنوان حکمت عملی از آن سخن می‌گوییم. بنابر مبانی ابن سینا می‌توان گفت رابطه نظر و عمل از سنخ رابطه علّی است و نظر علت عمل است. ابن سینا در بعضی جوانب آراء ارسطو را بسط داده و در بعضی جوانب مغفول گذاشته است. براین اساس رابطه عقل نظری و عقل عملی و سپس حکمت عملی نزد ارسطو و ابن سینا را با تکیه بر رویکرد «علّی» بررسی می‌کنیم.
کلیدواژه‌ها
عقل نظری
عقل عملی
انتخاب
عمل
عادت

عنوان مقاله English

A comparative study of theory and practice in Aristotle and Avicenna

نویسنده English

hasan abasi hossein abadi
Asistant Prof of payamenoor University
چکیده English

For a long time, philosophers have considered contemplative knowledge and thinking to be the specific perfection of the human species. The question is how is the relationship between thought and theoretical reflection with action? According to the relation between theory and practice in the fields arises the two thinkers? Is it merely a commentator of Aristotle or Avicenna has also developed his ideas? If it develop in all aspects or have been neglected it in parts? What is the "relative Causality " of opinion and practice in Aristotle and Avicenna? The relationship between theory and practice can be studied under twofold issues: First, the relationship between theoretical and practical potential in terms of epistemology; The relationship between knowledge and action manifested in mysticism, happiness, politics, ethics and prophecies that speak of it as practical wisdom. Discussion and action in Aristotle's and Avicenna`s views that all of these approaches; Accordingly, the relationship between practical and theoretical reason and practical wisdom of Aristotle and Avicenna with Relying on the " Causality " approach considered.

کلیدواژه‌ها English

theoretical Reason
Practical Reason
Choice
Action
habituation
1.    ابن سینا، (1376)، الاهیات من کتاب الشفاء(تحقیق حسن حسن زاده آملی)، قم: بوستان کتاب.
2.    همو، (1364)، النجاه من الغرق فی بحر الضلالات، محمدتقی دانش پژوه. نشر مرتضوی، چ دوم.
3.    همو  1379، النجاه من الغرق فی بحر الضلالات، محمدتقی دانش پژوه. تهران انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
4.    همو، (1388) مجموعه رسائل، تصحیح و توضیحات محمود طاهری، قم: آیت اشراق.
5.    همو، (1405)، منطق المشرقین، قم: مکتبه آیت الله المرعشی، چاپ دوم.
6.    ابن سینا، ( 1375)، الاشارات والتنبیهات مع شرح خواجه نصیر الدین طوسی وقطب الدین رازی، نشر البلاغه،قم.
7.    ابن سینا، (1954)،  عیون الحکمه، مقدمه عبدالرحمن بدوی،  قاهره: منشورات المعهد العلمی الفرنسی.
8.    ابن سینا، (1383)، منطق دانشنامه علایی، همدان: دانشگاه بوعلی سینا، چاپ دوم.
9.    همو، (1418)، الهیات من کتاب الشفاء، حسن زاده آملی، قم: مکتبه الاعلام الاسلامی مرکز نشر.
10. همو، (1363)، مبدأ والمعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران: انتشارت مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل.
11. ابن سینا، (1978)، شرح کتاب اثولوجیا المنسوب الی ارسطو، ارسطو عند العرب، الطبعه الثلنیه وکاله المطبوعات.
12. ارسطو، (1379)، اخلاق نیکوماخوس، ترجمه محمد حسن لطفی، تهران: طرح نو.
13. همو، (1378)، درباره نفس، ترجمه علیمراد داودی، تهران: حکمت.
14. برونر، فرناند، (1355) «نسبت نظر و عمل در طی تحول تفکر غربی»، ترجمه رضا داوری.ج5. نشریه الفبا.صفحات 107-118.
15. جوادی، محسن، صیادنژاد علیرضا، (1388)، «بررسی شکاف بین نظر و عمل اخلاقی از دیدگاه ارسطو»، فصلنامه اندیشه دینی شیراز،  پیاپی32، صفحات 1-28.
16. جهانگیری، محسن، (1383)، «عرفان ابن سینا و یا نظر ابن سینا درباره عرفان»، فصلنامه فلسفه، شماره9. ص 1-47.
17. خادمی حمیدرضا، (1389)، «ارتباط عقل نظری با عقل عملی از دیدگاه ابن سینا»، همایش روز جهانی فلسفه: نظر و عمل، ج2،  تهران: مؤسسه پژوهشی انجمن حکمت و فلسفه ایران.
18. شمشیری محمدرضا، (1389)، «ارتباط میان نظر و عمل در تاریخ فلسفه و مطالعه تطبیقی در فلسفه ارسطو و ابن سینا»، همایش روز جهانی فلسفه: نظر و عمل، ج2،  تهران: مؤسسه پژوهشی انجمن حکمت و فلسفه ایران.
19. عابدی شاهرودی، علی، (1391)، «شرح حال و نقد و نظریه ابن سینا درباره عقل عملی»، حکمت عملی شیخ الرئیس: دفتر بوعلی‌شناسی1، همدان: نشر چنار با همکاری بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا.
20. لنگهاوزن، محمد، (1391)، فلسفه عملی ابن سینا، حکمت عملی شیخ الرئیس، دفتر بوعلی‌شناسی1، همدان: نشر چنار با همکاری بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا.
21. مصباح یزدی، محمدتقی، (1391)، مشکات، شرح الهیات شفا،ج1، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
22.  Achtenberg, Deborah, 2002, Cognition of Value in Aristotle’s Ethics, Promise of Enrichment, Threat of Destruction, State University of New York Press,)
23.  Angier, Tom, 2010, Techne in Aristotle's Ethics Crafting the Moral Life, New York Continuum International Publishing Group.
24.  Hope may, 2010, Aristotle’s Ethics moral Development and Human Nature, New York Continuum International Publishing Group.
25.   John. P. Anthon, Anthony Preus, 1991, essays in Ancient Greek Philosophy IV Aristotle’s Ethics, State University of New York Press, Albany.
26.  MARTHA C. NUSSBAUM, 1994, The Therapy of Desire, THEORY AND PRACTICEIN HELLENISTIC ETHICS, Volume2, Princeton University Press, New Jersey.
27.  Nancy Sherman, 1999, Aristotle’s Ethics Critical Essays, United States of America; ROWMAN , LITTLEFIELD PUBLISHERS, INC