تبیین دیدگاه علامه طباطبایی درباره حیث التفاتی محتوا براساس مبانی فلسفی ایشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین اسفندیار 1
زهرا نجفی 2
مهدی ذاکری 3
1 فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران پردیس فارابی
2 سطح سه فلسفه و کلام اسلامی
3 دانشگاه تهران
10.30470/phm.2019.106917.1600
چکیده
حیث التفاتی بعنوان مفهومی محوری در فلسفه ذهن، در کانون گفتگوهای فلسفی قرار دارد.چگونگی امکان حیث التفاتی و نیز نحوه تعین محتوای ذهنی از مسائل مهمّ حیث التفاتی است و تبیین آن مبتنی بر مبانی مختلف فلسفی تفاوت می کند. تاکنون تحقیق درخوری درباره حیث التفاتی محتوا از منظر فلسفه اسلامی خصوصا به قرائت معاصر آن صورت نگرفته است. بدلیل قرابت مفهوم حیث التفاتی با مفاهیم «وجود ذهنی» و «علم»، میتوان این مفهوم را در سیاق فلسفه صدرایی با قرائت علامه طباطبایی مطرح کرد و لذا برای نخستین بار در این مقاله نشان داده شده است که میتوان با طرح این مفهوم و مسائل مربوط به آن و استنطاق مبانی فلسفی علامه طباطبایی، پاسخی نو برای مسئله امکان حیث التفاتی و تعین محتوای ذهنی جست. بطور خلاصه باید گفت کاشفیت ذاتی علم و تجرد آن پاسخگوی امکان حیث التفاتی مفاهیم ذهنی ما بوده و محتوای ذهنی، با توجه به نحوه انتزاع خاص هر علم حصولی از واقعیتِ محکی خود، متعین می گردد و به تعبیر دیگر محکی هر مفهوم و گزاره ای، محتوای آنرا متعین و مشخص می کند.
کلیدواژه‌ها
حیث التفاتی
تعین محتوا
علم
وجود ذهنی
علامه طباطبایی

عنوان مقاله English

Explanation of intentionality in Tabatabai's philosophical theories

نویسندگان English

Hossein Esfandiar 1
zahra najafi 2
mahdi zakeri 3
1 philosophy,Tehran University,Qom
چکیده English

Intentionality is a key concept in philosophy of mind which has been the subject of many discussions of contemporary philosophy. How can Intentionality be possible and how can mental content be determined? It is one of the main issues there which is approached differently based on different philosophical backgrounds. The paper at hand analyzes-and for the first time, Intentionality according to Allame Tabatabii`s philosophical theories. In This content
according to philosophical theories of Allame Tabatabii, not only it is possible to talk about “Intentionality”, but also to find some new answers to its possibility and determination of mental content. It will be a causal explanation which can’t be possible without rejecting materialistic view about the nature of knowledge.The casual theories try to naturalize Intentionality according to casual relationships but The theory of knowledge in Allame`s philosophy reject This overview. from the basis of each object in the world, our represntations can be determinate.

کلیدواژه‌ها English

Intentionality
Allame Tabatabii
knowledge
Mental content
·       منابع فارسی
1.    ابن‌سینا.(1404 ه.ق). التعلیقات. تحقیق عبدالرحمن البدوی، قم: مکتب الأعلام الإسلامی.
2.    ابن‌سینا.(1375). الإشارات و التنبیهات. شرح خواجه نصیر الدین طوسی. قم: نشرالبلاغة.
3.    جاناتان لو.(1389). مقدمه‌ای بر فلسفه‌ی ذهن. ترجمه امیر غلامی. تهران: نشر مرکز.
4.    جیگوُن کیم.(1393). »ذهمندی و معیارهای آن»: نظریه‌های دوگانه‌انگاری و رفتارگرایی در فلسفه ذهن، ترجمه جعفر مروارید. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
5.    حاجی سبزواری، هادی. (1369). شرح المنظومة. تصحیح و تعلیق حسن حسن‌زاده آملی. تهران: نشر ناب.
6.    شاکری، سید محمدتقی.(1389). حیث التفاتی و حقیقت علم در پدیدارشناسی هوسرل و فلسفه اسلامی. قم: بوستان کتاب.
7.    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم.(بی‌تا).  الحاشیة علی الهیات الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
8.    صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم.(1981).  الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
9.    طباطبایی، سید محمدحسین. (1387).  اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: بوستان کتاب.
10. طباطبایی، سید محمدحسین.( بی‌تا).  الرسائل التوحیدیه. بیروت: مؤسسه النعمان.
11. طباطبایی، سید محمدحسین.( بی‌تا).  نهایة الحکمة. قم: موسسه النشر الإسلامی.
12. طباطبایی، سید محمدحسین.(بی‌تا). بدایة الحکمة، قم: موسسه النشر الإسلامی.
13. طباطبایی، سید محمدحسین.(1981).  الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة (با حاشیه علامه طباطبایی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
14. مطهری، مرتضی.(1364).  اصول فلسفه و روش رئالیسم (با حاشیه شهید مطهری). قم: انتشارات بیدار.
15. نیازی، احمدعلی.(1387). «مسأله وجود ذهنی و ارزش شناخت از دیدگاه ابن‌سینا، شیخ اشراق، ملاصدرا، علامه طباطبایی، شهید مطهری، استاد جوادی آملی و استاد مصباح یزدی» پایان‌نامه کارشناسی ارشد. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
 
·       منابع انگلیسی
1.    Fodor, Jerry.( 1987). Psychosemantics: the problem of meaning in the philosophy of mind,The MIT Press,
2.    Hickerson. (2007). The History of intentionality:theories of consciousness from Brentano to Husserl, Continuum.
3.    Jacob, Pierre).2014). "Intentionality", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <https://plato. stanford. edu/archives/win2014/entries/intentionality/>.
4.    Jacquette,Dale. (2004). Brentano`s concept of intentionality in: The Cambridge Companion to Brentano, Cambridge, Cambridge University Press.
5.     Jacquette,Dale. (2009). The philosophy of mind: the metaphiysics of consciousness,Continuum.
6.    Kim, Jaegwon.(2010). philosophy of mind,Westview Press.
7.    Lyons,William.(1995). Appproaches to Intentionality,Oxford, Oxford University Press.
8.    Mandike,pete.(2010). key terms in philosophy of mind, A and C Black.
9.    Michael Tye. (2007). New troubles for the qualia freak in philosophy of mind, p: 303-319.
10.Millikan,Ruth Garret.(2009).”Biosemantics” in The Oxford Hanbook of Philosophy of mind, Oxford University Press, pp: 281-297.
11.Zalta Edwards.(1988). Intensional logic and the metaphisics of intentionality, The MIT Press.