Explaining Human Action Based on the Philosophy of Mulla Sadra

Document Type : Original Article

Author
Fateme Soleimani Darrebaghi
Associate Professor, Imam Sadiq University
10.30470/phm.2024.2008254.2427
Abstract
Action passes through the route of human beings’ inner aspects such as their cognitive powers and their power to desire and will, and then reaches the stage of externalization. The main research question in this study is how to explain this process. It is therefore necessary to answer these two questions. 1. What are the factors in the formation of action, and what part they each play in its production; 2. How do these factors interplay? From the viewpoint of Sadra’s philosophy, there is a kind of order in the generation of the basic elements of action. The element of cognition is prior to all others. Next is desire which asserts itself as an outcome and achievement of the cognitive operation. Although at any moment there is the possibility of the presence of several desires that sometimes conflict with one another, with the emergence of will qua the intense and prevailing enthusiasm, the conflicts come to an end and the action is realized. One of the functions of practical reason i.e. deliberation on and justification of action plays a fundamental part in the intensity and prevailing of one of the desires and manifestation of will. In fact, will is an achievement of the mental operation of practical reason and an affirmation of its justifications. In general, in the realization of action, its basic elements reach a coherence and cohesion grounded in a causal relation, such that each of the elements play their causal role in the human’s volitional action.
Keywords
human action
practical reason
volition
desire
will
Mulla Sadra
Subjects
ابن­سینا، حسین بن عبدالله. (1375). الاشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغه.
----------------------. (1403ق). الاشارات و التنبیهات. تهران: دفتر نشر کتاب.
--------------------- . (1411ق). التعلیقات، به کوشش عبدالرحمن بدوی. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
---------------------. (1391ش). التعلیقات، مقدمه و تصحیح سیدحسین موسویان. تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
--------------------. (1359ش). رسائل. قم: انتشارات بیدار.
--------------------. (1952م). الشفاء، تصحیح ابراهیم مدکور و دیگران. قاهره: بی­نا.
--------------------. (1362ش یا 1404ق). طبیعیات شفا. قم: مکتبه آیت الله المرعشی النجفی.
اخلاقی، مرضیه. (1401ش). «نقش اعیان ثابته بر اختیار انسان از منظر ملاصدرا». تأملات فلسفی. 12(28): 137-160
رضایی، مهران و تبرائی، زهرا. (1391ش). «جایگاه حواس ظاهری و حس مشترک در ادراکات و افعال انسان». بلاغ مبین. (30): 14- 34
رضایی، مهران و هوشنگی، حسین. (1394ش). « فرآیند صدور فعل اختیاری انسان». معارف عقلی. 9( 29): 115-134
سلیمانی دره باغی، فاطمه. (1399ش). «جایگاه عمل در وجود انسان از نگاه ملاصدرا». خردنامه صدرا. 25(4): 93-110
سهروردی، شیخ شهاب الدین. (1380ش). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح و مقدمه: هانری کربن. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
شه گلی، احمد.(1398ش). «مبادی عمل از دیدگاه فارابی و ملاصدرا». آموزه های فلسفه اسلامی. 14( 24): 237-256
صادقی حسن آبادی و مجید، رستم پور، احمد. (1392ش). «تحلیل جایگاه خیال و وهم در گستره ی ادراکات و افعال انسان از منظر صدرالمتألهین». حکمت صدرایی. 1(2): 63-76
 
صدرالمتألهین شیرازی. (1410ق). الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه. بیروت: دارالتراث العربیه
------------------. (1362ش). الشواهد الربوبیه. تهران: مرکز نشر دانشگاهی
-----------------.( 1363ش). مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحیح محمد خواجوی.تهران: موسسه تحقیقات فرهنگی
-----------------.( 1354ش). المبدأ و المعاد. تصحیح آشتیانی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران
-----------------.( 1360ش). اسرارالآیات. مقدمه و تصحیح: محمد خواجوی. تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران
----------------.(1361ش). تفسیر القرآن الکریم. تصحیح محمد خواجوی. قم: انتشارات بیدار
-----------------.( 1381ش).کسر اصنام الجاهلیة. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا
-----------------.( 1375ش). مجموعه رسائل فلسفی. تهران: انتشارات حکمت
-----------------. (بی تا). الحاشیة علی الهیات شفا. قم: انتشارات بیدار
-----------------.( 1422ق). شرح الهدایة الاثیری. تصحیح محمد مصطفی فولادکار. بیروت: موسسه التاریخ العربی
-----------------.( 1383ش). شرح اصول کافی. تصحیح محمد خواجوی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
طوسی، نصیرالدین.( 1403ق). شرح الاشارات و التنبیهات. تهران: دفتر نشر کتاب
میرهادی، سید مهدی.(1397ش). « فلسفه عمل در حکمت متعالیه». حکمت معاصر. 9(1): 29-44
------------- و همکاران. (1392ش).«رابطه خیال و اراده در فلسفه ملاصدرا». تأملات فلسفی. 3(11): 21-39
ورزدار، کرامت و کتابچی، فاطمه سادات. (1401ش). «بررسی کارکردهای عقل عملی در فرآیند صدور عمل در حکمت متعالیه». حکمت معاصر. 13(2)
وفائیان، محمد حسین و فرامرز قراملکی، احد. (1396ش). «تحلیل وجود شناختی فرآیند صدور فعل از منظر ابن سینا و صدرالمتألهین». پژوهش های هستی شناختی. 6(11): 1-24
Philosophical Meditations
Volume 15, Issue 35 - Serial Number 35
September 2025
Pages 153-183